ثبات و یکپارچگی در طراحی به چه معنا است و چگونه کمک به تجربهٔ کاربری بهتری می‌کند؟

ثبات و یکپارچگی در طراحی به چه معنا است و چگونه کمک به تجربهٔ کاربری بهتری می‌کند؟

Consistency یا یکپارچگی، یک اصل کلیدی در فرایند طراحی محصول می‌باشد و بدون رعایت اصل یکپارچکی، هرگز نخواهیم توانست یک محصول منحصر‌به‌فرد به بازار عرضه کنیم. جالب است بدانیم که ثبات و یکپارچگی از جمله اصول مهم طراحی هستند که طراحان تمایل دارند همواره از آن تخطی کنند! موضوع یکپارچگی در طراحی مبحث بسیار بزرگی است، در نتیجه تمام سعی خود را خواهیم کرد تا این مسأله را به نکات کلیدی‌اش خلاصه کرده تا بدین‌وسیله یاد بگیریم که چگونه از یکپارچگی در طراحی‌های خود بهره برده تا در نهایت بهترین تجربه‌ٔ کاربری را برای کاربران خود رقم بزنیم. در ادامه، با سکان آکادمی همراه باشید.

یکپارچگی در طراحی چیست؟
یکپارچگی یکی از مهم‌ترین اجزای فرایند پیچیدهٔ طراحی می‌باشد؛ طرح یکپارچه به طرحی گفته می‌شود که قابل درک و بسیار کاربردی است و در کل، زندگی را برای کاربرانش به مراتب راحت‌تر می‌سازد.

روی هم رفته، هنگامی که عناصر مشابه، ظاهری یکپارچه و شبیه به یکدیگر داشته باشند میزان کاربرد و قابلیت یادگیری بهبود می‌یابد؛ هنگامی که یکپارچگی در طراحی‌های شما وجود داشته باشد، کاربران به‌سادگی می‌توانند یافته‌های قبلی خود در استفاده از سایر بخش‌های سرویس یا محصول شما را در حین استفاده از بخش‌های جدید منتقل کرده و سازوکار جدید را به‌سرعت فرا بگیرند. به عبارت دیگر، در صورت وجود یک طرح یکپارچه، به‌جای این‌که با مراجعه به یک بخش جدید محصول، درگیر فهم چگونگی کاربرد رابط کاربری (UI) آن بشوند، می‌توانند از داشته‌های قبلی خود در ارتباط با نحوهٔ کارکرد محصول استفاده کرده و بیشتر تمرکز خود را روی محتوا بگذارند.

ما انسان‌ها به طور معمول ثبات را دوست داریم؛ بدن ما مدام در تلاش است تا ثبات و پایداری خود را حفظ کند چراکه این پایداری و ثبات به ما احساس امنیت می‌دهد. پس ضروری به‌نظر می‌رسد تا در فرایند طراحی محصول نیز این اصل را تا حد ممکن رعایت کنیم.

فواید یکپارچگی در طراحی چیست؟
یادگیری سریع‌تر:
وقتی که ما یک محصول به‌اصطلاح Consistant (یکپارچه) داشته باشیم، کاربر سریع‌تر یاد می‌گیرد که چگونه از سرویس استفاده کند؛ این‌گونه فرض کنید که عناصر یکپارچهٔ طرح شما مانند حروف الفبا هستند. هنگامی که کاربر الفبای طرح شما را یاد بگیرد، می‌تواند به هر جای محصول شما سر بزند و بدون هیچ مشکلی با رابط کاربری آن ارتباط برقرار کند.

داشتن رابط کاربری بی‌ثبات مانند این است که بخواهیم با کاربر با چند زبان مختلف سخن بگوییم؛ در این صورت، فقط کاربران حرفه‌ای می‌توانند کار خود را پیش برده و از محصول ما استفاده کنند (البته شکی نیست که حتی حرفه‌ای‌ها هم از این کار لذت نخواهند برد!)

از بین بردن آشفتگی: اگر کاربر احساس گیج‌شدگی کند، به زودی احساس ناامیدی خواهد کرد و در نهایت به سمت رقبای ما کشیده می‌شوند؛ مگر غیر از این است که ما نمی‌خواهیم کاربر عزیزمان همچنین حسی پیدا کند؟

جلوگیری از هدر رفتن پول و زمان: یک طرح با‌ثبات طرحی است که با استفاده از اجزای از پیش تعریف شده طراحی می‌شود؛ این کار به طراحان و صاحبان ایده اجازه می‌دهد تا بدون صرف زمان گران‌بهای خود، به سرعت بتوانند در مورد مسائل مختلف طراحی تصمیم‌گیری کرده و همچنین باعث می‌شود که طراح از زمانش برای کارهای به‌مراتب مهم‌تر استفاده کند.

انواع یکپارچگی در فرایند طراحی محصول
حال که به‌خوبی با مفهوم Consistancy در فرایند طراحی آشنا شدیم، بیایید نگاهی بیاندازیم به ۴ نوع مختلف آن که دانستن آن‌ها هنگام طراحی بسیار حائز اهمیت است:

یکپارچگی ظاهری: عناصر قرار گرفته در رابط کاربری که حس یکسانی منتقل می‌کنند، ثبات ظاهری را در دید کاربران ایجاد می‌کنند؛ این نوع ثبات، باعث افزایش قابلیت یادگیری یک محصول می‌شود. در خلال یک طرح، عناصری مانند فونت‌، سایز، دکمه‌ها، برچسب‌ها و دیگر چیزهای مشابه باید یکپارچه باشند تا ثبات ظاهری را حفظ کنند.

یکپارچگی در عملکرد: عناصری که وظایف آن‌ها در یک راستا است، باید دارای یکپارچگی باشند و در این صورت است که می‌گوییم محصول‌مان دارای یکپارچگی در عملکرد است. این نوع ثبات باعث می‌شود که محصول ما قابل پیش‌بینی‌تر باشد (قابل پیش‌بینی بودن یک محصول، در نهایت منجر به آرامش خاطر و امنیت فکری کاربر می‌شود.) به عنوان مثال، مسیر بازگشت به یک صفحه قبل در بخش‌های مختلف وبسایت، باید کاملا یکسان باشد.

یکپارچگی داخلی: این نوع یکپارچگی، ترکیبی از یکپارچگی ظاهری و یکپارچگی در عملکرد است؛ این نوع یکپارچگی، قابلیت یادگیری و کاربردپذیری وبسایت یا اپ موبایل شما را افزایش می‌دهد. حتی زمانی که صفحات و قابلیت‌های جدید را معرفی می‌کنید، مادامی که یکپارچگی داخلی را حفظ کنید کاربران می‌توانند از آن‌ها استفاده کنند.

یکپارچگی خارجی: این نوع یکپارچگی هنگامی وجود دارد که ثبات در طراحی بین چند طرح یا سیستم مختلف مطرح شود؛ به این صورت که دانش کاربر در مورد یک محصول، در محصول دیگر هم بتواند استفاده شود.

با دنبال کردن چنین استراتژی‌ای، بسیاری از سختی‌هایی که کاربران در حین کار با یکسری محصول مجزا از یکدیگر که زیر یک چتر قرار دارند مواجه می‌شوند از بین رفته و کسب تجربه را برای کاربر به بهترین نحو فراهم می‌کند (مثال خوبی برای یکپارچگی خارجی، رابط کاربری محصولات مختلف شرکت Adobe است؛ اگر فتوشاپ را بلد باشید، خیلی راحت‌تر می‌توانید شروع به استفاده از ایلاستریتور و دیگر برنامه‌ها کنید.)

رسیدن به این ۴ نوع ثبات در طراحی، محصول نهایی شما را قابل استفاده‌تر و در کل، کاربران را راضی‌تر خواهد کرد؛ اما سوالی که در اینجا مطرح می‌شود، این است که چگونه ثبات و یکپارچگی را در طراحی محصولات خود حفظ کنیم؟ که در ادامه پاسخ به این سوال را خواهیم یافت.

چگونه در طراحی نرم‌افزار ثبات و یکپارچگی داشته باشیم؟
برای برخورداری از ثبات و یکپارچگی در فرایند طراحی محصول، باید این نکته را مد نظر داشته باشیم که عنصری در طراحی و یا عملکردی از محصول خود را بارها و بارها تکرار کرده و با این کار، کاربران را برای رسیدن به هدفشان -که همان استفادهٔ سریع و بهینه از نرم‌افزار است- ساپورت کنیم. برای این کار هم توصیه می‌شود که راه‌کارهای زیر مد نظر قرار داده شوند:

عناصر بصری: حروف‌چینی، رنگ‌ها، فواصل، جدول‌بندی، اندازه و جایگاه قرارگیری عناصر باید تعریف شده و سپس در جای‌جای وبسایتی که طراحی می‌کنید رعایت شوند. علاوه بر این، یک ساختار سلسله‌مراتبی بصری منسجم تعریف کنید که در آن، چیزهای مهم‌تر، بزرگ‌تر از چیزهای کم‌اهمیت‌تر نشان داده شوند. الگوی رنگ‌آمیزی یکسانی را در تمام طرح استفاده کنید؛ حاشیه‌گذاری‌ها و فاصله‌گذاری بین خطوط باید در تمام عناصر مشابه، یکسان باشند. 

ارائهٔ یک رابط کاربری یکپارچه، به کاربر اجازه می‌دهد که نحوهٔ کار با سیستم را به‌سرعت بیاموزد و تجربهٔ کاربری خوبی برایش به ارمغان خواهد آورد؛ درواقع، رعایت اصل یکپارچگی در طراحی، همچون به‌کارگیری از اصول فنگ‌شویی در چیدمان منزل است که حضور در چنین منزلی را برای اعضای خانواده به‌مراتب خوشایندتر می‌سازد.

زبان و لحن صحبت با کاربر: زبان و لحنی که شما در فرایند استفادهٔ کاربران از یک سرویس استفاده می‌کنید، بر حس کاربر نسبت به محصول تاثیرگذار است؛ زبان و لحن خود را یکپارچه نگاه دارید تا این‌گونه به نظر برسد که صدایی واحد با کاربر سخن می‌گوید.

اگر می‌خواهید از لحنی دوستانه در طراحی محصول خود استفاده کنید، همواره از زمان خوشامدگویی تا حتی زمان‌هایی که پیام‌های خطا به کاربر نشان داده می‌شوند، در سبک صحبت کردن خود باثبات باشید (سرویس ایمیل Mailchimp مثال خوبی برای زبان و لحن یکپارچه است.)

از الگوهای آشنا استفاده کنید: افرادی که از محصولات طراحی شده توسط ما استفاده می‌کنند، خواه دیجیتال یا غیردیجیتال، به‌نوعی با حال‌وهوای سایر محصولات مشابه آشنایی دارند؛ به این معنی که آن‌ها سرویس‌های دیگر را تجربه کرده‌اند و یاد گرفته‌اند و الگوهای استفاده شده در آن‌ها را می‌شناسند. در همین راستا، ما هم باید این قضیه را به فال نیک بگیریم و الگوهای آشنا را در طراحی‌های خود به کار بندیم.

با این کار، مسیر کاربر در حین استفاده از محصول‌مان بسیار هموارتر خواهد شد و افراد نیازی ندارند با مکث فکر کنند که «خب حالا چه‌طور از این استفاده کنم؟» و مستقیما می‌توانند با اتکا به تجربیات قبلی خود، از آن استفاده کنند. 

یکپارچگی را خم کنید اما نشکنید!
ممکن است این بحث پیش بیاید که یکپارچگی می‌تواند برای کاربر بسیار خسته‌کننده باشد؛ اگر ما همیشه چیزها را یکپارچه نگه داریم، هرگز نوآوری وجود نخواهد داشت. در ابتدا با این نکته، بایستی گفت که ما ابتدا به ساکن، باید قوانین را خوب یاد بگیریم و سپس آن‌ها را به نرمی تغییر دهیم. بله، به زبان عامیانه «خمش کن اما نشکنش!»

از بین رفتن یکپارچگی به معنای نابودی طراحی و تجربهٔ کاربری است که هم به‌ضرر کاربر است و مهم‌تر از آن، به‌ضرر نرم‌افزارمان! درواقع، در صورت نداشتن یکپارچگی در طراحی، فرآیند طراحی کند می‌شود، و هزینهٔ زیادی صرف انتخاب رنگ برای اجزای مختلف طراحی در طول زمان می‌شود و این در حالی است که اکثر اعضای تیم طراحی، وقت باارزش خود را برای تصمیماتی که باید از پیش گرفته می‌شد و اینک به‌طور مجدد استفاده می‌شد، از دست می‌دهند!

طراحان باید پشتکار به‌خرج دهند و یکپارچگی را تا حد ممکن ایجاد کنند
یکپارچه نگاه داشتن عناصر بصری رابط کاربری به این معنی است که در کوتاه‌مدت، یا اصلا نیاز به اعمال تغییرات نخواهیم داشت و یا اگر هم چنین نیازی احساس گردد، تغییرات جزئی صورت خواهد گرفت. حال این سوال پیش می‌آید که چگونه هم ثبات را حفظ کنیم و هم تغییرات را هدایت کنیم تا به خواستهٔ خود برسیم؟

در پاسخ به سوال فوق بایستی گفت که رمز این کار، درک صحیح کاربر توسط شما است و تمام تصمیمات در طراحی شما، باید از این درک سرچشمه بگیرد. روی هم رفته، تغییرات را تنها زمانی روی طراحی نهایی انجام دهید که تعداد زیادی از کاربران آن‌را از شما خواسته باشند. درواقع، ایجاد این تغییرات کوچک محصول شما را با حفظ یکپارچگی به یک نسخهٔ بهتر ارتقا خواهد داد اما لزوما اعمال تغییرات وسیع، کمکی به بهبود محصول نخواهد کرد.

سخن پایانی
طراحی خود را با انتظارات کاربران هم‌تراز کنید؛ کاربران خود را مانند دوستان خود بشناسید و این توانایی را در خود تقویت کنید که با نگاه به چشمان ایشان، احساس قلبی آن‌ها را حس کنید و با آن‌ها یک‌دل شوید.

حال نوبت به نظرات شما می‌رسد؛ با گشت‌زنی در وب فارسی، چند درصد از وبسایت‌ها را دارای یکپارچگی -با مفهومی که در این مقاله بدان اشاره شد- می‌یابید؟ و این‌که شما به عنوان یک کاربر، چقدر به یکپارچگی یک وبسایت، اپ و یا نرم‌افزار اهمیت می‌دهید؟ نظرات و دیدگاه‌های خود را با ما و سایر کاربران سکان آکادمی به اشتراک بگذارید.

منبع