بهزاد مرادی

چرا در حوزهٔ توسعهٔ نرم‌افزار عقب افتاده‌ایم؟

بهزاد مرادی مدرس، کپی‌رایتر و دولوپر

این محتوا بدون نظارت تیم سکان آکادمی تولید شده و صرفاً نظرات شخصی بهزاد مرادی می‌باشد.

پیش از این در مقاله‌ای تحت عنوان «چرا عقب مانده‌ایم!» به آدرس https://goo.gl/atuReh به مسائلی اشاره شد که از دید روشنفکران و صاحب‌نظران حوزه‌های جامعه‌شناسی و ... جزو دلایل عقب‌افتادگی کشورمان ایران است (البته این تنها مقاله‌ای است که حتی یک خطش رو هم خودم ننوشتم بلکه اصطلاحاً اون رو Compile یا گردآوری کردم.)

حال در این پست، قصد دارم نظر شخصی‌ام رو در مورد دلایل عقب‌افتادگی ایران در حوزهٔ توسعه‌ٔ نرم‌افزار بیان کنم؛ برای اینکه به این باور برسیم که در حوزهٔ برنامه‌نویسی عقب‌افتاده هستیم، چند نکته در ادامه عرض می‌کنم:

- دلیل اول اینکه دولت یک کشور که باید الگوی ملتش باشه، به قانون کپی‌رایت اعتقاد نداره (برای تست کردن این ادعا، بهتره سری بزنید به اداره‌های دولتی و ببینید که آیا لایسنس نرم‌افزارهای خود را خریداری کرده‌اند یا خیر!) و همین مسئله که چیزی رو رایگان به دست میارن باعث می‌شه که فکر کنن صنعت توسعهٔ نرم‌افزار پول‌ساز نیست.

- دلیل دوم اینکه پلتفرم توسعهٔ نرم‌افزارهای جهانی وجود ندارد! برای روشن‌تر شدن این مسئله، مثالی می‌زنم. فرض کنیم یک شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان داریم تحت عنوان سروش؛ حال سؤال اینجاست که آیا باتوجه به سیاست‌‌های خُرد و کلان، داخلی و خارجی و به طور کلی دیپلماسی کشورمان، آیا دیگر کشورها و ملل حاضر به استفاده از چنین پلتفرمی -ولو به صورت رایگان- هستند یا خیر؟

- دلیل سوم اینکه ما هنوز زیرساخت لازم برای رشد و شکوفایی صنعت آی‌تی را نداریم. برای روشن‌تر شدن این مسئله، اجازه دهید چند مثال بزنم. اگر اشتباه نکنم، از ۱۰۰٪ بازار خرده‌فروشی کالا، چیزی در حدود ۵٪ به صورت آنلاین عرضه می‌شود. چرا وقتی اپلیکیشنی همچون بازار فرایند خرید/فروش و رهن/اجارهٔ مسکن رو برای خریدار/فروشنده و مالک/مستأجر تسهیل می‌کنه و دست املاکی‌هایی که عمدتاً بویی از انسانیت نبرده‌اند (البته هیچ چیز ۱۰۰٪ نیست و در این قشر هم افراد باتقوایی دیده می‌شود.) را کوتاه می‌کند، توسط مسئولین صنف املاک تهدید می‌شود.

- دلیل چهارم اینکه کارآفرین داخلی جرأت نمی‌کند تا به بازارهای بین‌المللی ورود پیدا کند. اجازه دهید برای روشن‌تر شدن این مسئله، یک مثال بزنم. فرض کنیم یک شرکت نرم‌افزاری با سرمایهٔ میلیون دلاری داخل ایران شکل می‌گیرد مثلاً تحت عنوان PersianSoft که در تلاش است تا در کاهش نرخ بیکاری و جلوگیری از فرار مغزها نقشی داشته باشد و این در حالی است که فعالیتش تحت هیچ عنوان در حوزهٔ طراحی سایت و اپ موبایل نیست بلکه در سطح کلان قرار هست روی پروژه‌های اینترپرایز کار کند. خب مسلماً مشتری چنین شرکتی کشورهایی همچون کشورهای دوست و همسایه سوریه، جیبوتی، ساحل آج و ... نیست بلکه مسلماً کشورهایی همچون آمریکا، انگلستان، کانادا، فرانسه، آلمان، ژاپن (و شاید هم اسرائیل) و دیگر کشورهایی از این دست جزو مشتریان این شرکت فرضی می‌شود. حال سؤال اینجا است که اگر دولت متوجه شود که مثلاً شرکت پرشین‌سافت برای آمریکا نرم‌افزار توسعه داده، آیا حساب خانم/آقای CEO به جرم همدستی با دشمن با کرام‌الکاتبین است یا خیر (بماند که دلواپسان حتماً نمی‌دانند که زبان برنامه‌نویسی‌ای که حدس می‌زنم بیش از ۹۰٪ سایت‌های ایرانی با آن کدنویسی شده‌اند، توسط شرکتی که توسط دو اسرائیلی به نام‌های Zeev Suraski و Andi Gutmans تأسیس شده است؛ نام این زبان PHP است!) 

آنچه در بالا خدمت شما عرض کردم، صرفاً بخشی از چالش‌های پیش‌رو است که باعث شده ما در حوزهٔ نرم‌افزار عقب‌افتاده باشیم، اما ...

اما یکسری تَلِنت‌ها (استعداد) هستن که می‌بینیم کشور (اعم از دولت، بخش خصوصی، استارتاپ‌ها و ...) نمی‌تونن از علم و دانش ایشون استفاده کنن و به همین دلیل، راه غرب رو در پیش می‌گیرن و شاهد این ادعا هم، بخش عمده‌ای از اپیزودهای رادیو فول‌استک که مهمانان این اپیزودها در سیلیکون‌ولی دست به کد هستن!

دنیا خیلی پیچیده‌تر از اون چیزی شده که در بچگی فکر می‌کردیم و الان که کمی عقل‌برس شده‌ایم، می‌بینیم که اکثر چیزها زنجیروار به هم مربوط هستن. آیا با آنچه عرض کردم موافقید یا مخالف؟

ممنون که وقت گذاشتید. جای نظر، انتقاد و پیشنهاد شما در بخش کامنتینگ است.

ایدهٔ خود را در سکان‌پلاس بنویسید!

لیست نظرات
کاربر میهمان
دیدگاه شما چیست؟
کاربر میهمان
کاربر میهمان
کاربر میهمانمن یک کاربر مهمان هستم
۱۳۹۸/۰۱/۲۵
مرگ بر اسرائیل کودک کش
نرم‌افزار هاشان را استفاده می‌کنیم ولی بهشون پول نمیدیم حالا هرکس که سنگشون را به سینه بزند
دوست دشمن ما دشمن ماست
زمان شاه نفتمون را مفت می گرفتن
این به آن در
کاربر میهمان
کاربر میهمانمن یک کاربر مهمان هستم
۱۳۹۸/۰۱/۰۳
انقدر نگید که دولت کپی رایت رو رعایت نمی کنه.خوب الان که، به شکل بی قانونی و بی منطقی بعضی گروه ها و دسته جات، محصولات و نرم‌افزار های رایگان و اوپن سورس رو منتشر می کنند.دیگه چه اهمیتی داره و چرا نباید، قانونی کپی رایت رعایت نشه؟؟؟گیرم قانون کپی رایت رعایت بشه، بازم که یکسری ابله، می آن محصولات رایگان منتشر می کنن.فرقی می کنه؟؟؟
M_Rafi
M_Rafi
۱۳۹۷/۰۳/۲۶
البته بقیه دوستان من نظرات خوب خودشون رو گفتن از سیستم ناکارامد گفتن خب منم میخوام یکم به این مطالب اضافه کنم البته از دولت نمیگم چون دوستان هر چی گفتنی بود گفتن به نظر من انگیزه یکی از مهم ترین نیاز های یک فرد برای اتمام یه کار و موفقیت در اونه چرا گفتم انگیزه چون برنامه نویس های خوب ما توی کشور انگیزه ندارن چرا چون فرهنگ جامعه ما یک فرهنگ غلطه وقتی مردم من در تلویزیون تبلیغ یه چیزی رو که میبینند پولیه و در اینترنت ( هر جایی مثل تلگرام ، گوگل‌، ....) همون محصول رو رایگان دریافت میکنند یعنی برنامه نویس اون محصول یک قدم به شکست نزدیک شده خب دوستان بیشتر برنامه نویس ها توی ایران برای امرار معاش برنامه نویسی میکنند وقتی محصول اون فرد به رایگان پخش بشه میدونین اون فرد چه ضربه سختی میخوره در نظرات قبلی هم گفتم به نظر من فرهنگ مهم ترین و تاثیییر گذار تین نیاز یه جامعه برای مردمانشه میتونم یه مثال بارز براتون معرفی کنم مترجم ویرا که تبلیغ های گسترده ای در تلویزیون شد و هزینه های سنگینی برای تبلیغ ها و غیره برای موفقیت متحمل شدن ولی بعد از یک مدت نهایت چند ماه در اینترنت نسخه رایگان اون پخش شد این یعنی چی یک شکست بزرگ برای یک برنامه نویس که ممکنه کار و زندگیشو نابود کنه به طور کلی میخوام اینو بگم اینکه درسته دولت هم توی ایت شکست ها مقصره ولی اگه ما از برنامه نویس ها به شکل درست حمایت کنیم ممکنه خیلی تاثیر گذار باشه در موفقیت برنامه نویسی ایرانی پس با خرید قانون از فرد میتونیم روحیه و انگیزه برنامه نویس رو بیشتر کنیم و ممکنه کارهاش پیشرفت کنه و نسخه های مفید تری برای ما تولید کنه به امید اینکه فرهنگ جامعه ما فرهنگی خوب و درست باشد و به امید اصلاح این فرهنگه که باید حتما اول از خودمون شروع کنیم
کاربر میهمان
کاربر میهمانمن یک کاربر مهمان هستم
۱۳۹۷/۰۳/۰۱
با تشکر از مطلب تحلیلی و مفیدتون.
اما به نظرم به مهمترین جنبه این عقب افتادگی در حوزه توسعه نرم افزار اشاره ای نکردید و اون هم ضعف فنی دولوپرها، ضعف مدیریتی و نگرشی مدیران IT و عدم بهره گیری از تکنولوژی های پیشرفته روز به دلایل مختلف در ایران هست. بارزترین مثالش هم همین پیام رسان سروش هست که علی رغم حمایت همه جانبه دولت و داشتن بودجه و امکانات فراوان، در مقایسه با تجربه ای که نرم افزاری چون تلگرام در اختیار ما قرار میده کاملا عقب افتاده و غیر قابل استفاده هست. در بیشتر رنکینگ های ارائه شده از تعداد و مهارت دولوپرهای دنیا، ایران در رتبه مناسبی قرار نداره و اگرچه مدیران موفقی چون دارا خسروشاهی در سطح اول دنیای تجارت و فناوری هستن اما بیشتر دولوپرهای ایرانی فعال در سیلیکون ولی رو هم کارمندان ساده با مناسب نه چندان مهم تشکیل میدن. نبود مفهومی به نام همکاری و کار گروهی هم که همیشه بزرگترین ضعف ما در همه زمینه ها بوده و هست.
کاربر میهمان
کاربر میهمانمن یک کاربر مهمان هستم
۱۳۹۷/۰۳/۰۱
آمریکا حساب های پی پل ایرانیارو مسدود میکنه و نوش جون . شما به دولت خودمون تیکه میندازی . خوبه والا
کاربر میهمان
کاربر میهمانمن یک کاربر مهمان هستم
۱۳۹۷/۰۲/۳۱
سلام
توقع نادرستی است که انتظار داشته باشیم کسانی که در ایران زندگی می کنند به خرید لایسنس های نرم افزاری های خارجی پایبند باشند، تحریم ها باعث شده اند نه ما بتوانیم براحتی خرید و فروشی انجام دهیم و نه شرکت های نرم افزاری ما را به عنوان مشتری های خود حساب کنند و حقوقی برای مصرف کننده ی ایرانی قائل باشند. در ایران قوانینی برای صیانت از حق ناشر وجود دارد و در دادگاه ها هم به رسمیت شناخته می شود اما مشکل اصلی باعث شده این قوانین کارایی لازم را نداشته باشند عقب افتادگی قانون گزاران و سیاست‌گذاری‌ها در حوزه علم و فناوری است.
همانطور که گفتید یکی از دلایل عمده عقب افتادگی توسعه نرم افزار نبود زیرساخت هاست اما نمونه ای که به آن اشاره کردید کمی مورد تردید است. زیرا درصد هایی که مشخص کردید پشتوانه علمی ندارد(البته که پشتوانه تجربی دارد) بنابراین قابل استناد نیستند. بزودی صنف املاک مانند تاکسیرانی وارد گود خواهد شد. زیرساخت اصلی قوانین و حمایت‌های دولت هستند و کمی هم به همکاری قوه قضاییه نیاز داریم. همه این موارد وقتی محقق می شود که همگی مسئولین، نمایندگان مجلس، اصناف و قضات و ... درکی درست از فناوری، فضای مجازی و شرایطی که در آن قرار داریم بدست آورند.
از آنجا که هم در بخش دولتی و هم در بخش آزاد اشتغال دارم باید بگویم که کم کاری، دزدی و از زیرکار در رفتن در هرجایی ناپسند است و در دولت ناپسندتر. پس بیاییم همدیگر را متهم به دزدی نکنیم. بارها شرکت های خصوصی‌ نرم افزاری را دیده ام که برای قرارداد انحصاری با دولتی ها سر و دست می‌شکنند تا بتوانند محصول خود را فراتر از ارزش واقعی اش بفروشند و در ادامه برای پشتیبانی مبالغ گراف بگیرند و هیچ تعهدی در قبال بهبود محصول و رضایت مشتری نداشته باشند.
بهنام صباغی
بهنام صباغیتوسعه‌دهنده c++ (دیتا ویژوال و nosql)
۱۳۹۷/۰۲/۳۱
این رو هم بگم که بشه 100 امین نظرم توی این ماه 😀
البته الان ساعت 23:55 هست که شروع کردم نوشتن احتمالا خیلی طول بکشه
من وقتی بچه بودم هرکس که از ایران میرفت رو یه ادم بد و وطن فروش میدیدم که میخواد ایران زمین بخوره و توی دلم کلی فوشش میدادم .
بعد که بزرگ تر شدم عموم شد اولین کسی که از خانواده ما به دانشگاه دست یافت اون موقع اون عموم شد نماد توانایی و پیشرفت برای من خیلی هم ایران رو دوست داشت . مدرک کاردانیش رو که گرفت برای کارشناسی رفت شیراز اگر اشتباه نکنم دانشگاه داراب اونجا درس خوند و من هم هروقت میدیدمش زیاد ازش سوال میکردم (البته خدایی از این سوالای مسخره که نابرنامه نویس های مبتدی میپرسند نپرسیدم ) رشتش به قول بابام گلهای آپارتمانی بود و منم سعی میکردم ببینم فرق اونی که داره درس میخونه با بابام که گلخونه داره و درس نخونده چیه . توی شیراز که بود یکبار وقتی ازش پرسیدم دیدم دیدگاه هایی داره که توی گلکاری و کشاورزی فعلی ما دیده نمیشه و مطمئن بود که جواب میدند یه مدت به شدت افتاد دنبال پیاده کردن ایده هاش و با مرکز تحقیقات گل و گیاه که توی شهرمون یعنی محلات بود کرد . به محلات میگند هلند ایران چون توی دنیا هلند به عنوان بزرگ ترین تولید کننده گل شناخته میشه یا شایدم میشد . (فکر میکنند هر چیزی رو به خارجی ها تشبیه کنند خوب میشه ) خلاصه عموم بعد کلی همکاری و مقاله دادن و دوندگی رسید به این موضوع که چند نفر (یک یا دو نفر ) ریاست کلی اون سازمان و اتحادیه و کلی جاهای دیگه رو در دست دارند و اجازه کار به هیچ جوونی رو نمیدند هم سنشون بالاست هم قدیمی کار میکنند و هم رقیب نمیخواند .خلاصه عموم برای ارشد رفت تهران و ارشدش رو خوند ولی بازم با تمام تلاش هایی که کرد به نتیجه نرسید و الان هم یک سالی فکر میکنم بود که داشت توی دانشگاه بندر عباس دکترا میخوند الان داره میره برای انجام پروژه به هلند اگر اشتباه نکنم حدودا تا سه هفته دیگه و من دیگه سرزنشش نمیکنم و اون رو آدم بد و وطن فروشی نمیدونم چون دیدم به چشم که اگر اینجا بایسته فقط و فقط میتونه بجنگه سر این که بتونه کار کنه و دیگه انرژی برای کار باقی نمیمونه .
و اما خودم من با یک شرکت تازه کار کار کردم و کلی چیز یاد گرفتم و یادشون دادم بعد همونطور که فکر میکنم دیگه همه دنبال کنندگان سکان اکادمی میدونند با یک شرکت اتریشی کار کردم و تفاوت کار اونها رو دیدم نمیگم تکمیل بودند چون بعد دو سال از توسعه پروژه هنوز داشتند توی یک سری مسائل ابزار انتخاب میکردند و سرش بحث میکردند مثلا از jira میخواستند برای ایشو ترکینگ استفاده کنند و خیلی مسائل دیگه ولی این مهم نبود مهم بحث و جدل بینشون بود .
دیگه در دلمو باز کردم بذار بگم که توی پروژه یزد من طبق قراردادم مشاور بودم همون اول یه نکته رو بهش تاکید کردم که اصلا نباید این اتفاق بیوفته وسط پروژه مدیر که خودش اصلا دست به کد نبود اومد گفت میخوام این کار رو انجام بدیم و نتیجه این گوش ندادن به حرف من شد این که اخرش به مشکل خوردیم 5000 خط کد رو توی یک روز از پروژه پاک کردیم که مجبور شده بودیم دوباره بزنیمش ولی توی پروژه اتریش من اول به عنوان برنامه نویس رابط کاربری رفتم ولی توی هر موضوعی نظر میدادم یا دلیل منطقی میاوردند که چرا نظرم کاربردی نیست یا اعمالش میکردند یا حد اقل تستش میکردند و جالب تر این بود که وقتی مشکلی پیش میومد همه نظر میدادند این صمیمیت بینشون رو خیلی دوست داشتم و باعث میشد همیشه حتی وقتی سر یه مشکل سه هفته گیر کردی رو به جلو قدم برداری ولی اینطرف وقتی مشکل میخوردم تنها بودم از دو جهت جهت اول این که توی تیم تقیبا توی موضوعاتی که داشتیم کار میکردیم از همه لولم بالاتر بود و خودم بهشون یاد داده بودم (البته در کل لولم بالا نبود فقط پیش اونها بالا بودم ) دوم این که اصلا موضوعاتی که داشتیم رو هیچ کدوم از افرادی که اطرافم دیده بودم کار نکرده بودند و از هرکس سوال میکردم هنگ میکرد .
یکبار پیشنهاد رفتن به اتریش رو رد کردم چون میخواستم به کشورم خدمت کنم و رفتم مصاحبه یک شرکت داخلی که کارش هم خیلی بزرگ بود در سطح ملی اولین چیزی که ازم خواست این بود که با اتریشی ها قطع رابطه کنم بعد میخواست برای این که با اتریش کار کردم یک سال بیمم نکنه . بعدشم که سه ماه طولش دادند و سه بار منو کشوندند مصاحبه و در انتها زنگ زدند که یک ماه دیگه بیا مشغول بشو تازه اونم به شرط مدرک یعنی باید توی موعد مقرر مدرکت رو بگیری چون اشتغال به تحصیل داری بعد پیش خودشون فکر نمیکنند منی که باید کم کمش روزی 8 ساعت توی شرکت توی تهران کار کنم چطور بیاد 90 واحد باقی مونده رو توی یک سال که میشه دو ترم تازه اونم توی دانشگاه دولتی محلات که 4 ساعت با تهران فاصله داره پاس کنم .
و اما بابام حرف جالبی زد
بابام- میدونی چرا نمیخواند بری سر کار توی این جای دولتی ؟
من - چرا ؟
بابام - چون دزد نیستی !
و اما بعد این جریانات میفهمم چرا به هرکدوم از نزدیکان و دوستانم گفتم از اتریش پیشنهاد کار دارم گفت خاک بر سرت کنند که نمیری .
محمدامین عطائی
محمدامین عطائیبرنامه نویس جاوااسکریپت
۱۳۹۷/۰۲/۳۱
سلام . اول ممنون از این که برای جمع آوری و نوشتن مطالب خیلی زحمت میکشین. با خیلی از حرفاتون موافقم . با اون مقاله ی قبلی هم که درمورد عقب موندگی بود تا حدود زیادی موافقم.
کلا کار خاصی که بخوای بکنی سنگ اندازی های زیادی میشه. حتی در سطح دانشگاهی .دوستام برای دانشگاه میخواستن نشریه درست کنن ,گفته بودن اگه تو نشریه از غذای سلف اعتراض کنین چی !! در نتیجه نذاشتن راش بندازن دوستام.
وقتی دانشگاه اینجوریه چه توقعی از دولت هست.
درمورد نخریدن لایسنس هاهم کاملا موافقم .وقتی که به شرکتا میگم هم کلی بهونه میارن. منم میگم خوب اقا پول ندارین بخرین یا نمیخواین پول بدین مجبور نیستین برین و از سیستم های بسته و پولی استفاده کنین. این برمیگرده به تنبلی. طرف میگه باز کی بره مثلا لینوکس یاد بگیره؟ میریم یه ویندوز تقلبی نصب میکنیم. هم نیاز به زحمت نیست هم مثلا سرورا راحت راه میفتن.
در مورد استارتاپا تو ایران یه مشکل دیگه هم هست که رئیس شرکتا حالت قلدر (شایدم غلدر!!) بازی میخوان دربیارن . ایدشون این نیست که فقط باید فرمون بدن بلکه میخوان دستور بدن و اینا.. (البته با بعضیا به نظرم باید این کارو کرد) ولی اصلا هدف طرف از استارتاپ زدن اینه که فقط دستور بده ولی کسی به خودش نتونه دستور بده.
و هزاران مشکل دیگه که خودتون کامل گفتینش .. ممنون