اینترنت اشیاء (Internet of Things) چیست؟

اینترنت اشیاء (Internet of Things) چیست؟

Internet of Things یا به اختصار IoT به معنی «اینترنت اشیاء» به مجموعه‌ای از دیوایس‌های کامپیوتری، اشیاء، حیوانات و حتی انسان‌های مرتبط با یکدیگر گفته می‌شود که هر کدام از آن‌ها دارای یک اصطلاحاً Unique Identifier (شناسهٔ منحصربه‌فرد) است و بدون نیاز به دخالت انسان یا هر چیز دیگری، این اشیاء قادر خواهند بود تا از طریق شبکهٔ اینترنت به ارتباط با یکدیگر بپردازند و در یک کلام، در چنین حوزه‌ای، بیشتر تمرکز روی نحوهٔ تعامل ماشین‌ها با یکدیگر است تا انسان‌ها با ماشین‌ها!

با پیشرفت روز افزودن فناوری، تصور دنیایی که در آن‌ همه چیز نه تنها از طریق شبکه مرتبط است بلکه به صورت خودکار فعالیت می‌کند اصلاً دور از ذهن نیست. مثلاً شما در راه آمدن به خانه از سر کار هستید و ناگهان یک نوتیفیکیشن یا پیام روی گوشی خود دریافت می‌کنید که تخم‌مرغ یا کره ندارید (البته این پیام از طرف همسر شما نیست بلکه از طرف یک یخچال/فریزر هوشمند است که به اینترنت متصل می‌باشد!)

در دنیای که در آینده‌ای نه چندان دور به این شکل اصطلاحاً Connected خواهد بود، دیگر ما نمی‌بایست نگران بسیاری از مسائل باشیم چرا خود اشیائی که در اطراف ما هستند به اندازهٔ کافی هوشمند شده‌اند که نیازی به مراقبت ما نداشته باشند و تمامی این‌ها به یُمن وجود IoT است.

برای روشن‌تر شدن ماهیت Thing (چیز) در اینترنت اشیاء، چند مثال واقعی می‌زنیم. به طور کلی، یک چیز یا شیئ در اینترنت اشیاء می‌تواند انسانی باشد که یک میکروچیپ مانیتور ضربان قلب در بدن وی جایگذاری شده که به محض مشاهدهٔ مشکلی برای قلب وی، نوتیفیکیشنی برای پزشک یا بیمارستان مربوطه ارسال کند، یا اینکه خودرویی باشد که با استفاده از سنسورهایی خاص، به محض کم شدن باد تایرها این موضوع را به اطلاع راننده برساند. در واقع، هر چیز با شیئ که بتوان یک IP به آن اختصاص داد را می‌توان در اینترنت اشیاء به عنوان یک ماهیت واقعی مد نظر داشت.

برخی بر این باورند که ایدهٔ اولیهٔ IoT در سال ۱۸۳۲ با ایدهٔ تلگراف الکترونیکی شکل گرفت. به‌ هر حال، چه استارت ایدهٔ اولیهٔ IoT با تلگراف الکترونیکی خورده باشد چه نخورده باشد، بدون شک اختراع بارکد در سال ۱۹۵۲، اختراع اولین کامپیوتر پرتاپل در سال ۱۹۵۵ برای تقلب در قماربازی، اولین مِسج در سال ۱۹۶۹، اولین دستگاه فروش نوشابه در سال ۱۹۸۲ در Carnegie Melon University و دیگر فناوری‌ها، همه و همه راه را برای IoT باز کرده‌اند اما در نهایت اصطلاح Internet of Things توسط آقای Kevin Ashton، هم‌بنیانگذار و مدیر اجرایی Auto-ID Center در دانشگاه MIT، در سال ۱۹۹۹ ابداع شد. وی IoT را این‌گونه توصیف می‌کند:

امروزه کامپیوترها و همچنین اینترنت توسط عامل انسانی کنترل می‌شوند و این در حالی است که ۵۰ پتابایت (هر پتابایت معادل است با ۱۰۲۴ ترابایت) دیتای اولیهٔ بوجود آمده در اینترنت توسط انسان‌ها ایجاد شده است اما مشکل اینجا است که انسان‌ها با کمبود زمان مواجه هستند و علاوه بر این، کمبود توجه و دقت لازم هم خودش مشکل‌زا است و همهٔ این‌ها بدان معنا است که عامل انسانی برای تولید دیتا اصلاً گزینهٔ مناسبی نیست!
اما این در حالی است که اگر از کامپیوترها برای جمع‌آوری داده‌ها بدون دخالت انسان کمک بگیریم، در نهایت با داده‌های معتبرتری مواجه خواهیم شد که برای به دست آوردن آنها هم‌ زمان و هم هزینهٔ به مراتب کمتری متحمل خواهیم شد؛ در چنین شرایطی، به سادگی خواهیم فهمید که چیزهای پیرامونمان چه زمانی نیاز به تعویض شدن، تعمیر و یا مراقب خواهند داشت.

در یک کلام، اینترنت اشیاء دربرگیرنده مفهوم یکی سیستم جهانی از اشیاء مرتبط با یکدیگر است که از آن طریق کامپیوترها بدون دخالت انسان قادر به تشخیص اتفاقات دنیای پیرامون خود خواهند شد و بسته به نوع اتفاقات رخ داده، تصمیمی درست اتخاذ کنند.

آنچه مسلم است اینکه IPv4 برای اختصاص شناسه به تک‌تک اشیائی که در دنیا وجود دارد اصلاً مناسب نبوده و در صورتی که می‌خواستیم از نسخهٔ چهارم IP برای اینترنت اشیاء استفاده کنیم، با کمبود شناسه مواجه می‌شدیم و این شد که IPv6 ابداع شد تا این خلاء را پر سازد.

به عبارت دیگر، تعداد شناسه‌هایی که در IPv6 وجود دارند به‌قدری زیاد است که در عصر اینترنت اشیاء ما قادر خواهیم بود تا حتی به یک عدد دانهٔ شِن نیز یک IP منحصربه‌فرد اختصاص دهیم و باز هم کلی شناسهٔ بلااستفاده داشته باشیم!

اصطلاح Internet of Things در میان کاربران فارسی زبان به «اینترنت اشیاء» ترجمه شده است که با ذکر تاریخچه و ماهیت واقعی IoT، بدون شک انتخاب چنین معادلی کاری بس اشتباه بوده که متأسفانه در وب فارسی جا افتاده است. در واقع، وقتی می‌گوییم اشیائی که از طریق اینترنت با یکدیگر صحبت می‌کنند و به تعامل با یکدیگر می‌پردازند، پس چه بهتر که چنین چیزی را تحت عنوان «اشیاء اینترنتی» بشناسیم تا اینترنت اشیاء!

گفته می‌شود که تا سال ۲۰۲۰، چیزی در حدود ۲۶ میلیون دستگاهی که بتواند با سایر دستگاه‌ها تعامل برقرار سازد اختراع، طراحی، ساخته و عرضه به بازار خواهد شد اما در عین حال در نظر داشته باشیم که مسئلهٔ امنیت این تعداد اشیاء متصل به اینترنت هم خودش جای بحث دارد و متخصصین امنیت می‌بایست بیش از گذشته امنیت کاربران را جدی بگیرند چرا که به طور مثال هک شدن یک خودروی اینترنتی می‌تواند تبعات جبران‌ناپذیری داشته باشد.