تفاوت سرعت (Speed) و پهنای‌باند (Bandwidth) در اینترنت

تفاوت سرعت (Speed) و پهنای‌باند (Bandwidth) در اینترنت

۲ اصطلاح Bandwidth و Speed را می‌توان جزو پرکابردترین اصطلاحاتی دانست که توجه کاربران اینترنتی را به خود جلب می‌کنند و متناسب با آن سرویس مناسب خود را انتخاب می‌کنند؛ اما درعین‌حال، خیلی از کاربران تفاوت واقعی این دو را نمی‌دانند و بسیاری از ISPها (شرکت‌های ارائه‌دهندهٔ خدمات اینترنتی) هم از این عدم آگاهی سوء‌استفاده کرده و در آگهی‌های تبلیغاتی خود پهنای‌باد را به‌گونه‌ای جلوه می‌دهند که کاربران گمراه شده و سرویس مدنظر را خریداری نمایند.

اگرچه پهنای‌باد و سرعت اینترنت ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند، اما درعین‌حال مفاهیمی کاملاً متفاوت هستند؛ برای روشن‌تر شدن این مسئله، ابتدا به ذکر مثالی از دنیای واقعی می‌پردازیم. فرض کنیم شیر آبی داریم که بااستفاده از آن می‌توانیم در هر ۵ دقیقه یک بطری را پر نماییم که در این صورت، ظرف مدت ۱ ساعت ۱۲ بطری پر خواهد شد. حال اگر قطر لولهٔ آب و خروجی شیر آب را ۲ برابر کنیم، زمان صرف شده برای پر کردن هر بطری آب به نصف کاهش خواهد یافت به‌طوری‌که از این پس ظرف مدت ۱ ساعت، ۲۴ بطری پر خواهد شد. 

در چنین شرایطی گرچه سرعت جریان آب از لوله همچون گذشته است، اما اصطلاحاً Rate یا «میزان» آب خروجی ۲ برابر شده است. همین شرایط را هم می‌توان به شبکه‌های اینترنتی بسط داد؛ به‌عبارت دیگر، لینکی که از آن برای ارتباط با اینترنت استفاده می‌کنیم -خواه وایرلس، خواه فیبرنوری و یا غیره- همچون همان لولهٔ آب است، پهنای آن لینک همچون قطر لوله و شیر آب است و دیتای منتقل شده از لینک همچون آب در جریان است. به‌طور خلاصه، «پهنای‌باد به‌منزلهٔ ظرفیت است و منظور از سرعت میزان انتقال دیتا است».

توجه داشته باشیم که پهنای باد بیشتر هرگز به‌معنی سرعت بیشتر نیست! در مثال فوق، زمانی‌که قطر لولهٔ آب را ۲ برابر می‌کنیم، سرعت حرکت آب همچنان یکسان است. اجازه دهید بازهم برای روشن‌تر شدن این مسئله مثالی از دنیای واقعی بزنیم.

فرض کنیم از اتومان ۳ باندی تهران-قم با سرعت ۱۲۰ کیلومتر/ساعت درحال حرکت هستیم؛ فرقی نمی‌کند که این اتوبان ۳ باند داشته باشد، کمتر باشد و یا بیشتر بلکه سرعت حرکت خودروی شما ۱۲۰ کیلومتر بیشتر نخواهد بود اما خوبی این اتوبان نسبت به جادهٔ قدیم تهران-قم ۱ باندی این است که در آن واحد، ۳ خودرو در کنار یکدیگر می‌توانند حرکت کنند (به‌عبارت دیگر، ظرفیت این اتوبان ۳ خودرو در کنار یکدیگر در آن واحد است) و این درحالی است که اگر این اتوبان ۱ باندی بود، خودروها مجبور بودند در صف قرار بگیرند.

حال اگر به جای اتوبان تهران-قم کابل یا فیبرنوری را درنظر بگیریم و به‌جای خودرو هم Bit را (بیت یا کوچکترین واحد انتقال دیتا که مقداری باینری است؛ به‌عبارت دیگر، ۰ یا ۱)، می‌توانیم درک راحت‌تری از این موضوع داشته باشیم. درواقع، هرچه ما پهنای‌باند بیشتری داشته باشیم، به‌طور هم‌زمان بیت‌های بیشتری می‌توانند در کنار یکدیگر از طریق شبکه از یک سیستم به سیستم دیگری انتقال یابند که این معادل است با انتقال دیتای بیشتر.

به‌طور خلاصه، Bandwidth حداکثر مقدار دیتایی است که ‌می‌تواند در زمانی مشخص از یک شبکه منتقل شود و منظور از Speed، سرعت واقعی داده‌ای است که از یک خط ارتباطی درحال عبور است. البته در بسیاری مواقع هنگام صحبت دربارهٔ میزان سریع بودن یک کانکشن اینترنتی ممکن است این عبارات به‌جای یکدیگر استفاده شوند و معنای دقیق آن‌ها فراموش شود!

همان‌طور که گفته شد، پهنای‌باند حداکثر مقدار انتقال دیتا است که در واحد بیت بر ثانیه یا Bit Per Second یا به‌اختصار bps است که می‌تواند در هر ثانیه از شبکهٔ مابین ۲ کامپیوتر عبور کند. البته معنای اصلی پهنای‌باند متفاوت از تعریف ارائه شده در شبکه‌های کامپیوتری است و بیشتر به زمینهٔ پردازش سیگنال مربوط می‌شود؛ در این حوزه، پهنای‌باند به‌معنی تفاوت حداقل و حداکثر فرکانس در یک جریان مستمر می‌باشد و با واحد هرتز (Hertz) آن‌را اندازه‌گیری می‌کنند.

اگر فرض کنیم خط شما دارای پهنای باند 50 مگابیت در ثانیه است (یعنی در هر ثانیه می‌توان 50 مگابیت دیتا را انتقال داد) اما ممکن است نرم‌افزار دانلود شما -مثلاً IDM- عدد 18 را نشان می‌دهد؛ در این حالت، سرعت واقعی شما 18 مگابیت در هر ثانیه در پهنای باندی 50 مگابیتی است؛ به‌عبارت دیگر، سرعت اینترنت شما می‌تواند هر عددی در بازهٔ ۰ تا 50 باشد و الزاماً برابر با حداکثر میزان پهنای باند نیست چراکه ممکن است Response Time (زمان پاسخگویی) سروری که از آن قرار است چیزی را دانلود کنید زیاد نبوده و همین مسئله منجر به کاهش سرعت دانلود شما شود.

این تفاوت سرعت واقعی اینترنت و پهنای باند می‌تواند علل متفاوتی من‌جمله علل نرم‌افزاری و یا سخت‌افزاری داشته باشد که از آن جمله می‌توان به نوع پروتکل استفاده شده، توانایی و کیفیت تجهیزات مورد استفاده، مسافت کاربر از مرکز مخابراتی، تعداد مشترکان شرکت ارائه‌دهندهٔ خدمات اینترنتی (ISP) و حتی نوع پروتکل‌های مورد استفاده برای دسترسی به اینترنت باشد.

با این تفاسیر، اگر یک ISP تبلیغی مبنی‌بر ارائهٔ پکیجی با پهنای‌باد Mbps ۲۰ کرد، این هرگز بدان معنا نیست که شما سرعتی به‌معنای واقعی کلمه بسیار زیاد را تجربه خواهید کرد اما درعین‌حال این تضمین به شما داده می‌شود که در آن واحد شما به‌همراه چند یوزر دیگر بدون هیچ مشکلی می‌توانید به گشت‌زنی در اینترنت بپردازید چراکه همان‌طور که گفته شد -همچون اتوبانی ۳ باندی- فضای انتقال دیتای کافی برای استفادهٔ چند یوزر به‌طور هم‌زمان وجود دارد.

منبع


علی فلاحی