لطفا جاواسکریپت مرورگر خود را فعال سازید!

نحوه فعال سازی در کروم
  1. ابتدا باید اینکارو بگنید
  2. بعدش اونکارو
نحوه فعال سازی در فایرفاکس
  1. ابتدا باید اینکارو بگنید
  2. بعدش اونکارو
چرا به دانلود غیرقانونی نرم‌افزار، موسیقی، فیلم و غیره روی می‌آوریم؟

چرا به دانلود غیرقانونی نرم‌افزار، موسیقی، فیلم و غیره روی می‌آوریم؟

واژهٔ Piracy، در لغت به معنای دزدی هنری، ادبی و یا انتشاراتی است و به‌عنوان یک اصطلاح، به نقض قوانین کپی‌رایت اطلاق می‌شود؛ نیاز به توضیح نیست اما به‌طور خلاصه، می‌توان گفت اگر حقوقی راکه قانون برای تولیدکنندهٔ یک اثر هنری، کتاب،‌ نرم‌افزار، وب‌سایت و … در نظر گرفته و یا قوانینی که از سوی تولیدکننده اعلام شده را رعایت نمی‌کنید،‌ شما هم در حال نقض کردن قانون کپی‌رایت هستید!

از دید بسیاری از دارندگان کپی‌رایت، عدم پرداخت هزینهٔ استفاده از محصول به‌معنای نقض این قانون است؛ البته این دیدگاه کاملاً‌ درست است اما این تنها مورد نقض این قانون نیست. اکنون سؤال این است که چرا مردم به نقض قانون کپی‌رایت روی می‌آورند و به‌عبارت ساده‌تر، چرا ترجیح می‌دهند حق تولیدکننده را زیر پا گذاشته و فیلم‌، موسیقی‌،‌ نرم‌افزار، کتاب و … را از منابع غیرقانونی دانلود کنند؟

پیش از این در مقاله‌ای تحت‌عنوان ترمزی به‌نام کپی‌رایت، به‌نوعی به موضوع کپی‌رایت پرداخته شد و یا در آموزش چرا باید به لینوکس مهاجرت کنیم؟ ثابت کردیم که هرگونه کپی‌برداری غیرقانونی از سیستم‌عامل ویندوز خلاف قوانین شرکت مایکروسافت است! حال در این مقاله قصد داریم به چند مورد از توجیهات عمدهٔ‌ افراد در مورد نقض کپی‌رایت بپردازیم.

۱. نمی‌خواهم پولی در ازای آن بپردازم!
مراکز تولید محتواهایی مانند فیلم‌،‌ کتاب‌،‌ موسیقی‌ و … برای کار خود هزینه کرده‌اند و طبعاً در ازای بهره‌مندی از محصول تولید شدهٔ خود از مشتریان هزینه‌ای را دریافت می‌کنند. اما افراد زیادی هستند که مایلند این محتواها را به‌صورت رایگان دریافت کنند!

عدم تمایل به پرداخت پول، همان دلیلی است که سبب می‌شود سایت‌هایی که این محتواهای پولی را به‌صورت رایگان -و البته غیرقانونی- ارائه می‌کنند تا این حد پرطرفدار باشند. اما نکته‌ای که در اینجا نادیده گرفته می‌شود این است که دریافت رایگان این محصولات به تولیدکنندگان آن ضرر مالی وارد می‌کند.

۲. از پس هزینهٔ آن برنمی‌آیم!
همهٔ افرادی که به استفادهٔ غیرقانونی از محصولات مختلف روی می‌آورند به اندازهٔ گروه اول خودخواه نیستند! نه این‌که نخواهند هزینهٔ آن‌را بپردازند اما پرداخت چنین پولی اساساً خارج از توان آن‌ها است. یک مثال خیلی خوب در این زمینه نرم‌افزار نام آشنایی مانند Adobe Photoshop است. همان‌طور که می‌دانید این نرم‌افزار در ویرایش تصویر بسیار کاربردی است اما نکتهٔ مرتبط با آن این است که غیررایگان و البته گران است. به‌همین خاطر است که عده‌ای ترجیح می‌دهند به‌جای خریداری آن،‌ از مسیرهای دیگری آن‌را به‌دست آورند.

روی‌هم‌رفته، این هم دیدگاه درستی نیست؛ این‌که من قادر به پرداخت هزینهٔ محصولی نباشم به این معنا نیست که حق دارم آن را بدزدم. مثلاً ممکن است شخصی حتی اگر در تمام طول عمر خود با صرفه‌جویی زندگی کند و پول خود را پس‌انداز نماید باز هم نتواند یک اتومبیل سمند خریداری کند. حال اگر چنین شخصی که واقعاً پرداخت چنین هزینه‌ای در توانش نیست، اتومبیل سمند شما را بدزدد به او حق می‌دهید؟

شاید بگویید اتومبیل با نرم‌افزار خیلی فرق دارد؛ مثلاً کسی که در‌حال‌حاضر به‌طور غیرقانونی از نرم‌افزاری مانند فتوشاپ استفاده می‌کند،‌ ممکن است در آینده در این زمینه متخصص شده و یک نسخهٔ قانونی آن‌را خریداری کند. اما آیا برای شما پذیرفتی است که شخصی با دزدیدن یک گیتار گران قیمت شروع به تمرین نماید به‌ امید این‌که روزی یک گیتاریست معروفی شده و از پس هزینهٔ خرید هزاران گیتار مانند آن بر‌‌آید؟

۳. نسخهٔ‌قانونی این محصول در جایی که من زندگی می‌کنم در دسترس نیست و یا با تأخیر به اینجا می‌رسد!
عدم دسترسی به نسخهٔ قانونی نیز یکی دیگر از دلایلی است که افرادی را به دانلود و استفادهٔ غیرقانونی از فیلم‌،‌ نرم‌افزار و … ترغیب می‌کند؛ فرض کنید دوست شما که در کشور دیگری زندگی می‌کند با شما در مورد فلان فیلم جذاب صحبت می‌کند و شما نیز بسیار راغب می‌شوید تا آن فیلم را ببینید. تلاش می‌کنید تا بفهمید که این فیلم را کجا می‌شود دید اما درنهایت متوجه می‌شوید که این فیلم اصلاً‌ در کشوری که زندگی می‌کنید نمایش داده نخواهد شد و یا چندین ماه باید صبر کنید تا این فیلم در کشور شما نمایش داده شود. در چنین شرایطی ممکن است خود را توجیه کنید که دیگر راهی جز دانلود غیرقانونی این فیلم برایتان باقی نمانده و درنهایت دست به نقض قانون کپی‌رایت بزنید.

۴. من فقط یک بار از آن استفاده می‌کنم!
گاهی‌اوقات ممکن است فیلمی تولید شده باشد که نمی‌دانید آیا واقعاً‌ با سلیقهٔ‌ شما سازگار است یا نه؛ با خود می‌گویید من فقط یک بار می‌خواهم این فیلم را ببینم، پس چرا باید آن‌را بخرم و سپس می‌روید و از سایتی که فیلم را برای دانلود رایگان -و البته غیرقانونی- گذاشته، آن‌را دانلود می‌کنید!

یک مورد دیگر کاربرد این بهانه در مورد نرم‌افزارهایی است که زیاد نمی‌خواهید از آن‌ها استفاده کنید؛ مثلاً فرض کنید برای بازیابی اطلاعات فلش‌مموری خود نیاز به یک نرم‌افزار ریکاوری دارید اما از آنجا که فقط همین یک‌بار قرار است از آن استفاده کنید، به‌جای خرید ترجیح می‌دهید آن‌را از سایت‌های فارسی‌زبان زیادی که برای این‌کار توسعه داده شده‌اند دانلود نمایید. به این ترتیب است که مردم با این توجیه به استفادهٔ‌ غیرقانونی از نرم‌افزار،‌ فیلم‌، موسیقی، کتاب و … روی می‌آورند.

۵. تولیدکنندهٔ‌ این محصول به قدر کافی پول دارد!
بعضی افراد می‌گویند تولیدکنندهٔ‌ این فیلم،‌ نرم‌افزار و … به قدر کافی پول و سرمایه دارد و مشکلی پیش نمی‌آید اگر من یک نسخه‌ از آن‌را به‌صورت رایگان استفاده کنم. البته درست هم می‌گویند؛ این شرکت‌ها معمولاً پول و سرمایهٔ زیادی دارند اما نکته‌ای که در اینجا مورد غفلت قرار می‌گیرد این است که آن‌ها برای حفظ پول و سرمایهٔ‌ خود نیاز به فروش محصولات‌شان دارند و اگر قرار باشد محصول خود را رایگان ارائه کنند، به‌زودی ورشکست خواهند شد و توان تولید محصولات جدیدی را نخواهند داشت.

۶. تولیدکننده آن‌قدر که می‌خواسته از این محصول پول درآورده است!
فرض کنید فیلمی سال‌ها پیش تولید شده و فروش خوبی هم داشته و سود سرشاری را نصیب تولیدکنندگان خود نموده است؛ اکنون شخصی می‌خواهد این فیلم را ببیند، اما بعد از این همه سال باز هم باید برای دیدن آن پول پرداخت کند. در اینجا است که ممکن است این فکر به ذهن خطور کند که تولیدکننده که سود خود را برده،‌ پس دیگر دلیلی ندارد برای دیدن این فیلم پولی بپردازم آن هم وقتی که بدون پرداخت حتی یک ریال، می‌توانم یک نسخه از این فیلم را دانلود کنم!

شاید منطقی به‌نظر برسد که تولیدکننده سود خود را برده و شاید خیلی بیشتر از آن چیزی که انتظار داشته نیز به‌دست آورده است اما این توجیه خوبی برای دانلود غیرقانونی فیلم مذکور نیست زیرا اگر تولیدکننده می‌خواست، می‌توانست آن‌را بعد از گذشت چند سال به‌صورت رایگان منتشر کند. پس اگر هنوز این کار را نکرده، حتماً منتظر سود بیشتری است.

۷. فقط من نیستم، همه همین کار را می‌کنند!
برخی افراد هم می‌دانند نقض قوانین کپی‌رایت کار نادرستی است اما ترجیح می‌دهند همرنگ جماعت باشند؛ این افراد می‌گویند فقط من نیستم که این کار را می‌کنم،‌ همه همین کار را می‌کنند! چیزی که شخص طرفدار این توجیه اصلاً‌ درنظر نمی‌گیرد این است که همه از مجموعه‌ای از افراد منفرد تشکیل شده و خود او نیز یکی از اجزاء این همه است و از سوی دیگر اگر یک کار احمقانه را میلیون‌ها نفر تکرار کنند، کماکان چیزی از احمقانه بودن آن کار کم نخواهد شد!

۸. من نمی‌دانستم این کار دزدی است!
این مورد شاید خیلی شبیه بهانه و توجیه نباشد؛ این درست است که افرادی هستند که نه از روی عمد بلکه به‌خاطر کمبود دانش دست به استفادهٔ‌ غیرقانونی از محصولات مختلف می‌زنند. مثلاً ممکن است در نقاطی از جهان افراد اصلاً اطلاعی از قانون کپی‌رایت نداشته باشند و این‌طور تصور کنند که تمام اطلاعات موجود در وب،‌ رایگان است.

در بالا فهرستی از بهانه‌های گوناگون برای استفادهٔ‌ غیرقانونی از نرم‌افزار،‌ فیلم‌، وب‌سایت و … را بیان کردیم؛ یکی نمی‌خواهد پولی بپردازد،‌ یکی می‌خواهد اما توان پرداخت آن‌را ندارد،‌ یکی معتقد است برای یک‌بار استفاده نیازی نیست پولی بپرازد،‌ یکی فکر می‌کند شرکت‌های تولیدکننده آنقدر سرمایه دارند که پول ندادن او به جایی برنمی‌خورد و غیره. این فهرست را همچنان می‌توان طولانی‌تر کرد و موارد بیشتری را به آن افزود اما واقعیت این است که درنهایت همهٔ‌ این‌ها بهانه و توجیه هستند.

اما چرا چنین وضعیتی ایجاد شده است؟
نمی‌توان منکر این شد که در برخی از موارد این خودِ تولیدکنندگان هستند که با سیاست‌های نادرست، خواسته یا ناخواسته مصرف‌کننده را در شرایطی قرار می‌دهند که او را به نقض قانون کپی‌رایت متمایل می‌کنند و حتی گاهی عمداً به نقض‌ این قوانین دامن زده و از این طریق سودی را نصیب خود می‌کنند. از سوی دیگر، منکر این موضوع نیز نمی‌توان شد که برخی افراد چه بهانه‌ای داشته باشند و چه نداشته باشند،‌ اهمیتی به این قانون نمی‌دهند و اساساً حقی برای تولیدکننده قائل نیستند.

برخی بر این باورند که ایرادی ندارد اگر محتواهای دیجیتال را بدزدند زیرا نگاهی که آن‌ها به یک محصول فیزیکی دارند با نگاهشان به یک محصول دیجیتال متفاوت است؛ البته نمی‌توان گفت همه این‌طور فکر می‌کنند اما به هر صورت این طرز تفکر شایعی است (مثلاً اگر من یک شیٔ فیزیکی مانند اتومبیل کسی را بدزدم، این دید وجود دارد که واقعاً چیزی را از او گرفته‌ام و او دیگر از داشتن آن محروم شده است. کار بسیار ناپسندی است، نه؟ اما اگر یک نسخه از سیستم‌عاملی مانند ویندوز را بدزدم،‌ هنوز ویندوز سر جای خودش هست و تولیدکنندهٔ ویندوز هنوز هم آن‌را دارد!) طرز فکر فریبنده‌ و در‌عین‌حال خطرناکی است!

البته امروزه با گسترده‌تر شدن خدمات شرکت‌های مرتبط با فناوری‌های دیجیتال و افزایش حمایت‌های قانونی از صاحبان آثار و تولیدکنندگان محصولات فرهنگی و بهبود نسبی سطح فرهنگ جامعه نسبت به گذشته، افراد بیشتری به پرداخت هزینهٔ خدمات و محصولاتی که استفاده می‌کنند روی آورده‌اند و این جای بسی امیدواری است.

همچنین در صنعت نرم‌افزار نیر رویکرد اپن‌سورس بیش از پیش رواج یافته و میدان بهانه‌جویی برای استفادهٔ غیرقانونی از نرم‌افزارهای غیررایگان را برای بهانه‌جویان تنگ و تنگ‌تر نموده است. مثلاً در زمینهٔ سیستم‌عامل، امروزه توزیع‌های اپن‌سورس و رایگان مختلفی از گنو/لینوکس وجود دارد که می‌توان آن‌ها را با خیال راحت بدون پرداخت یک ریال مورد استفاده قرار داد.

دیدگاه شما چیست؟ آیا شما به قانون کپی‌رایت و رعایت حقوق صاحبان آثار و تولیدکنندگان معتقدید؟ در عمل تا چه اندازه به رعایت این قانون پایبندید؟ چه راه‌حل‌هایی را برای مقابله با این مشکل -عمدتاً فرهنگی- پیشنهاد می‌کنید؟ نظرات،‌ تجربیات و پیشنهادهای خود را با ما و سایر کاربران سکان آکادمی به اشتراک بگذارید.

منبع


رائفه خلیلی