اهمیت سلامت روان در محیط کار

اهمیت سلامت روان در محیط کار

کار کردن و مشغول به حرفه ‎ای بودن، به خودی خود برای سلامت روان هر فرد مفید است. اما محیط کاری سمی با انرژی منفی منجر به بروز مشکلات جسمی و روانی می‏شود. افسردگی و اضطراب، اثرات مخرب اقتصادی برای فرد و سازمانی که در آن مشغول به کار است بوجود می‏ آورد زیرا بهره‏ وری شخص را به شدت کاهش می‏ دهند. آزار و اذیت‏ هایی که معمولا گزارش می‏ شوند ممکن است از سمت کارفرما و یا همکاران اتفاق افتاده باشد اما اقدامات موثر مختلفی وجود دارند که سازمان‏ ها می‏توانند با انجام هر یک از آن‏ها یک محیط کاری سالم و مثبت را ایجاد کنند.

در سراسر جهان نزدیک به 270 میلیون نفر با افسردگی و استرس دست‏ و پنجه نرم می ‏کنند. طبق مطالعات اخیر سازمان بهداشت جهانی WHO، بیکاری یک عامل مهم در تشدید علائم افسردگی است و مشغول به کار شدن و بازگشتن به محیط کاری می‏تواند به عنوان یک درمان برای فرد افسرده در نظر گرفته شود. در نتیجه محیط کاری سالم باعث بهبود عملکرد فرد مضطرب در زندگی شخصی، کاری و اجتماعی او می‏ شود.

عوامل مخرب متفاوتی در فضای کاری بر روحیه و سلامت کارکنان تاثیر می‏ گذارند. بیشتر این معضلات به تعامل بین کارهای غیرمرتبط، جو حاکم بر سازمان، عدم حمایت از کارکنان و مهارت‏ هایشان مربوط می‏شود. برای مثال ممکن است کارمند یک مجموعه مهارت و توانایی لازم برای کار مشخصی را داشته باشد اما امکانات و منابع محدود مجموعه، اجازه تکمیل وظایف فرد را به او ندهند؛ بعد از گذشت چند مدت، نبود امکانات کافی سازمان باعث زیرسوال رفتن استعدادها و تخصص کارکنان مجموعه خواهد شد و در نهایت نارضایتی هردو طرف کارمند و کارفرما را به همراه دارد.

عواملی که می‌تواند به سلامت روان آسیب برساند:

  • ارتباطات ضعیف و شیوه ‏های مدیریتی غلط
  • نبود مشارکت جمعی در تصمیم‎ گیری ها
  • عدم کنترل و نظارت صحیح بر حوزه‎ های مختلف کاری
  • ساعت کاری غیرمنعطف
  • وظایف نامشخص و بی‏ حد و مرز
  • مشخص نبودن اهداف سازمان
  • سیاست گذاری‎ های تخریب کننده مانند "تنبیه برای همه تشویق برای یک نفر"

همچنین ممکن است خطرات به محتوای شغلی فرد مرتبط باشد برای مثال وظایف نامتناسب با شایستگی ‏های فرد و حجم کاری زیاد. این خطر زمانی نابودگر می ‏شود که در کار تیمی انسجامی وجود نداشته باشد و یا به طور کامل حمایت و کمکی از سوی دیگر همکاران اتفاق نیفتد.

چگونه یک محیط کاری سالم و با انرژی مثبت ایجاد کنیم؟

برای دستیابی به این امر مهم ابتدا باید قوانین، استراتژی و سیاست‎ های سازمان را بازنگری کرد و در صورت لزوم آن‎ها را توسعه داد. یک محل کار سالم را می‏ توان اینگونه توصیف کرد: محیطی که مدیران و کارمندان به طور فعال برای ارتقا و حفظ سلامت، ایمنی و رفاه تمامی اعضای مجموعه تلاش کنند. با توجه به این نکته می‏توان این گام ‏ها را در راستای محیط کاری سالم برداشت:

  • آگاهی و تسلط بر جو حاکم و بهبود فضای سازمان برای تمامی پرسنل
  • کسب تجربه از اتفاقات گذشته و یادگیری از رهبران کاربلد
  • درک فرصت‏ ها و نیازهای تک ‏تک کارکنان و کمک به توسعه سیاست ‏های بهتر برای سلامت روان در محیط کار
  • ایجاد بخش منابع انسانی برای پشتیبانی، حمایت و رفع مشکلات کارمندان
  • به رسمیت شناختن افراد و جایگاه شغلی آن ها و در نظر گرفتن پاداش با توجه به میزان مشارکت آنان
  • اهمیت دادن به سلامت جسمی، تامین خدمات بهداشتی و بیمه کردن تمامی اعضای سازمان
  • جلوگیری از حواشی، تذکر و اخطار دادن به افراد دردسرساز سازمان تا فرد آسیب‏ دیده متوجه شود که صدایش شنیده شده
  • انجام نظرسنجی ‏های دوره‏ ای 

اکثر کارمندان در طول روز به مدت 8 ساعت و یا بیشتر در محل کار خود حضور دارند. در واقع بیش از آنکه در کنار خانواده و دوستان خود باشند، در کنار همکارانشان وقت می گذرانند. بنابراین منطقی است که محیط کاری نیز به یک فضای صمیمی و امن تبدیل گردد. انتخاب یک مدیر منابع انسانی حرفه ‏ای و ریزبین تا حدودی می‏ تواند محل کار را به شرایط گفته شده نزدیک گرداند.

یک محیط کاری سالم و پویا باعث پیشرفت و ارتقای کارکنان و سازمان به ‏صورت همزمان می‏ گردد. به جای کوچک شمردن مشکلات و کنار گذاشتن نیروهای قدیمی و مسلط، سعی شود تا با برگزاری دوره‏ ها و تقویت استعداد و توانایی کارمندان قدیمی، موجب انگیزه گرفتن، جلب رضایت و وفاداری آن‏ها نسبت به مجموعه بشویم. باید این نکته را در نظر بگیریم که صرف هزینه و زمان برای آموزش و تربیت نیروهای جدید و تازه‏کار بسیار بیشتر از به روز کردن اطلاعات نیروهای قدیمی می‏باشد. 

طبیعی است که وقتی کارکنان احساس کنند که کارشان به اندازه کافی مورد توجه و احترام همکاران و کارفرما قرار نمی‏ گیرد به مرور زمان تعهدشان را نسبت به محیط کاری خود از دست می‏دهند و در نهایت منجر به استعفای عاطفی فرد از سازمان می‏ شود به طوری که با توجه به نیازهای زندگی شخصی ممکن است در محیط کاری خود باقی بماند اما هیچ تلاش و کوششی جهت بهبود وضعیت و پیشرفت سازمان انجام ندهد.

برای فراهم کردن یک محیط کاری سالم باید مدیران و کارمندان به یک اندازه در این امر سهیم باشند. در وهله اول نیاز است که مراقب سلامت روان خودمان باشیم و اگر عادت و یا رفتاری داریم که باعث آزرده شدن بقیه افراد تیم می‏ شود سعی بر کنترل و اصلاح آن داشته باشیم. بهتر است همکاران خود را به عنوان اعضای یک خانواده در نظر بگیریم و بدانیم که حضور و پویایی هر یک از اعضا برای پیشبرد اهداف سازمان ضروری است.

پیشنهادات بیشتر سکان بلاگ برای شما