طراحی نرم‌ افزار کاربر محور چیست و چرا شرکت های برنامه نویسی می بایست از آن تبعیت کنند؟

نکته‌یی که عدم آگاهی از آن می‌تواند صدمات جبران ناپذیری به نرم افزاری که می نویسیم -خواه سایت باشد، خواه اپ موبایل یا نرم‌افزار دسکتاپ- خواهد زد عبارت است از آشنایی با مفهوم نرم‌افزار کاربر محور. در ادامه با سکان آکادمی همراه باشید تا تجربیات شرکت داده پرداز پویای شریف در تولید نرم افزارهای کاربر محور را با شما به اشتراک بگذاریم.

ایجاد یک تجربه ی کاربری خوب به معنای واقعی کلمه یک چالش بزرگ است. شرکت های برنامه نویسی می بایست به پیش‌بینی نیازهای کاربران پرداخته و تمام تلاش خود را به کار بندند تا از دید یک کاربر عادی به قضیه نگاه کنند و چنانچه تیم های توسعه ی نرم‌افزار حتی یک اشتباه کوچک در ارزیابی اولیه ی خود داشته باشند، این مسأله می‌تواند به قیمت شکست کامل آن نرم‌افزار و به هدر رفتن سرمایه‌گذاری مشتری سفارش دهنده تمام شود!

جالب است بدانیم که چالش های پیش رو در ایجاد یک تجربه ی کاربری حرفه ای، بدون در نظر گرفتن محتوای سایت و کدنویسی بک اند آن است و در صورتی که این موارد را نیز روی کاغذ آوریم، سختی تولید نرم‌افزار دوچندان خواهد شد!

تجربه ی چند ساله ی تیم توسعه ی نرم‌افزار داده پرداز پویای شریف، این را نشان می‌دهد که هدف اول و آخر در تولید نرم‌افزار می بایست End Users یا «همان کاربران هدف» باشد اما سؤال اینجا است که از کجا می‌شود به نیازهای این گروه هدف -که غالباً وفادار نبوده و به محض دیدن نرم افزاری با کاربری راحت‌تر و قابلیت‌های بیشتر و هزینه‌های کمتر به طرف آن مهاجرت خواهند کرد- چیست؟ آنچه در ادامه با شما به اشتراک می گذاریم، چکیده ای است که کارهایی که شرکت های تولید نرم‌افزار و حتی فریلنسرها می‌توانند دنبال کرده تا در نهایت بتوان برچسب نرم افزاری «کاربر محور» را روی پروژه های ایشان زد.

هرگز بخشی از نرم‌افزار را به بخش‌های دیگر برتری ندهید. کاربر وسواسی کلیه ی جوانب کار را سنجیده و یک نمره ی کلی به نرم‌افزار یا اپلیکیشن شما می‌دهد لذا تیم توسعه می بایست نرم‌افزار را از ابعاد مختلفی از دید کاربران تست کند.

برای روشن شدن این مسأله مثالی می زنیم. در گذشته زمانی که ما و دیگر شرکت های نرم افزاری اقدام به طراحی یک سایت می کردیم، صرفاً نمایش سایت در نمایشگرهای دسکتاپ را مبنا قرار می دادیم اما با ظهور گوشی های هوشمند و فراگیر شدن آن‌ها در میان کاربران، این نیاز احساس گردید تا سایت‌های طراحی شده اصطلاحاً Responsive یا «واکنش گرا» گردیده تا اگر کاربری با گوشی موبایل خود وارد سایت شد، همه چیز را مرتب و منظم ببیند.

توصیه می‌کنیم وقتی که تغییری در نرم‌افزار ایجاد می‌کنید -حتی کوچک ترین تغییر- حتماً بسنجید و ببینید که آیا آن تغییر با بخش‌های دیگر سایت همخوانی دارد یا خیر. اگر جواب مثبت بود که هیچ اما در غیر این صورت یک نمره ی منفی به خود داده و طراحی آن بخش را از نو آغاز کنید! علت این مسأله آن است که وقتی توسعه دهندگان صرفاً بخشی از سایت مجزا از سایر بخش‌ها در نظر می گیرند، کاربران هدف این ناهماهنگی مابین بخش‌های مختلف را دیده و احساس Disconnection یا «عدم وابستگی» مابین بخش‌های مختلف سایت می کنند.

علاوه بر این، زمانی که اقدام به توسعه ی یک نرم‌افزار می کنید، روی تکه کاغذی بنویسید که دوست دارید کاربر پس از تعامل با نرم‌افزار شما، چه حسی به وی دست دهد. برای این که تست کنید آیا حس مد نظر شما -مثلا دوست دارید کاربران پس از تعامل با سایت شما حس حرفه‌ای بودن به ایشان دست دهد- درست منتقل می‌شود یا خیر، پروژه را در معرض دید یک فردی که درگیر پروژه نبوده -مثلاً یکی از نیروهای دفتری شرکت یا یکی از دوستان خود- قرار دهید و از وی بپرسید که نظرش چیست؟ بدون شک اگر حس مد نظر شما به فرد مخاطب دست نداد، یک جای کار می لنگد!

Case Study: به طور مثال، سایت سکان آکادمی را مد نظر قرار دهیم. رابط کاربری سایت خوب است و کاربر حس خوبی از گشت زنی در بخش‌های مختلف به دست می‌آورد اما این قضیه فقط تا زمانی صدق می‌کند که کاربر در سایت ثبت نام نکرده است! به محض ثبت نام در سایت و ورود به ناحیه ی کاربری، کاربر یک حس گسستگی مابین پنل مدیریتی و بخش‌های دیگر سایت پیدا می‌کند گویی این پنل اصلاً ربطی به سایت ندارد و همین مسأله منجر به ایجاد یک تجربه ی کاربری نامطلوب برای کاربران این سایت می‌گردد (البته با عرض پوزش از طراح این سایت!)

داستان ما را قادر می‌سازد تا به سادگی به جنبه‌های شخصیتی دست نیافتی کاربران دست پیدا کنیم. علاوه بر این، وجود داستان به یاد آوردن چیزهای مختلف -مثلا خدمات یا محصولات شما را- به مراتب راحت‌تر می‌سازد و از همه مهم‌تر داستان سرایی باعث ایجاد روابط انسانی/احساسی مابین کاربران و نرم‌افزار می گردد.

داستان سایت یا اپلیکیشن شما زمانی بیشترین اثربخشی را خواهد داشت که کاربران سایت بتوانند با آن همزاد پنداری کنند. توجه داشته باشید که هرگز از شعارهایی همچون «اولین تولید کننده ی … در ایران، بزرگترین مرکز پخش … در ایران، محبوب‌ترین برند بهداشتی … در ایران» و چیزهایی از این دست استفاده نکنید چرا که کاربران به اندازه ی کافی از این دست شعارها شنیده اند بلکه سعی کنید موفقیت‌های خود را در قالب داستانی واقعی در اختیار کاربران سایت قرار دهید.

نرم‌افزار یا اپلیکیشن که ما شرکت های نرم افزاری طراحی می‌کنیم، می بایست یکی از مشکلات کاربران را حل کرده و ایشان را به هدفشان نزدیک‌تر سازد. هر صفحه یا بخش از اپلیکیشن می بایست دارای هدف خاصی باشد بنابراین پس از تکمیل اپلیکیشن، عقب نشسته و نگاهی به کار نهایی بیندازید. اگر به طور مثال با صفحه‌ای از سایت مواجه شدید که نتوانستید هدفی برای آن در نظر بگیرید و یا صفحه ی مد نظر هدفمند است اما استفاده از آن مشکل است، بدون شک چنین حسی به اکثر کاربران سایت نیز منتقل خواهد شد و می بایست پیش از آن که کاربران زیادی را مأیوس کند، درست شود!

کار درست نیازمند تحقیقاتی همه جانبه است و طراحی نرم‌افزار هم از این قاعده مستثنی نیست. شما به عنوان توسعه‌دهنده ی نرم‌افزار می بایست تک تک کلیک های کاربران را رصد کنید و ببیند که آیا می‌شود مثلاً سایت را به گونه‌ای طراحی کرد که کاربر با تعداد کلیک کمتری به نتیجه ی مد نظر خود برسد یا خیر؟ علاوه بر این، زمانی که طول می‌کشد تا سایت لود شود نیز از عوامل تأثیر گذار در ایجاد یک تجربه ی کاربری خوب است. جالب است بدانید که با بهبود سرعت اینترنت در کشورمان ایران، آستانه تحمل کاربران نیز دستخوش تغییر شده و کاربران انتظار سرعت لود شدن به مراتب سریع تری نسبت به چند سال پیش دارند

ابزارهایی همچون گوگل آنالیتیکس، به وب مسترها کمک می‌کند تا اطلاعات خوبی در مورد کاربران سایت به دست آورند. با تحلیل این اطلاعات، می‌توان به چیزهایی همچون زمان سپری شده در بخش‌های مختلف سایت، اطلاعات جنسیتی/جغرافیایی کاربرانی که از سایت استفاده کرده‌اند و همچنین تأثیر شبکه‌های اجتماعی در جذب مخاطب به سایت دست یافت.

گاهی اوقات تیم های توسعه نرم افزاری آنقدر مجذوب طراحی های خود می‌شوند که در نهایت فکر می‌کنند طراحی ایشان منحصر فرد است اما این در حالی است که واقعیت امر چیز دیگری است. وقتی که یک برنامه نویس یا طراح روی پروژه ای کار می کند، این پروسه چیزی در حدود چند هفته تا چند ماه به طول می‌انجامد و این فرایند توسعه به‌ قدری است که خود طراح یا توسعه‌ دهنده به هیچ وجه گزینه ی مناسبی برای تست یو ایکسی نرم‌افزار نخواهد بود و نیاز به یک فرد خارجی داریم تا این کار را برای ما به انجام رساند. البته توجه داشته باشید که گوش کردن به کلیه ی حرف‌هایی که آدم‌های خارجی در مورد نرم‌افزار ما می‌زنند همیشه صلاح نیست و گاهی اوقات می بایست برخی نصحیت ها را از یک گوش گرفت و از گوش دیگر به در کرد!

برای روش شدن این مسأله مثالی می زنیم. فرض کنیم سایتی طراحی کرده‌ایم که یکی از نیازهای اصلی مشتری آن سایت، Google Friendly بودن آن است. به عبارت دیگر، برای مشتری مهم است که خدمات یا محصولات سایت در نتایج جستجوی گوگل در جایگاه بالایی -مثلا جایگاه اول تا سوم گوگل- در معرض دید جستجو کنندگان قرار گیرد. حال ما از یک فرد خارجی می‌خواهیم که وب اپلیکیشن ما را تست کند و ایشان انتقادهای زیادی به سایت می‌کند که یکی از آن ها، استفاده از فناوری ای جکس در جای جای سایت است تا کاربران برای استفاده از سایت منتظر رفرش شدن سایت نشوند. درست است که فناوری ای جکس کمک بسیار زیادی به ایجاد یک تجربه ی کاربری خوب می کند، اما اگر ایندکس شدن صفحات سایت برای ما در اولویت باشد، می بایست استفاده ی هوشمندانه ای از ای جکس کرد که در غیر این صورت، نیاز اصلی مشتری که همان سئو است برآورده نخواهد شد.

نتیجه این که ایجاد یک تجربه ی کاربری خوب برای نرم افزارهایی که طراحی می‌کنیم آنقدر هم که به نظر می‌رسد دشوار نیست بلکه صرفاً نیاز است تا حداقل نیازهای کاربران بالقوه ی نرم‌افزار را محترم شمرده و این نیازها را به بهترین شکل ممکن در اختیار وی قرار دهیم. تجربیات تیم توسعه ی نرم‌افزار شرکت داده پرداز پویای شریف حاکی از آنند که مشتریان نیازهایی دارند که گاهی اوقات نه در بیزینس پلن می‌آیند و نه در قراردادهای طراحی سایت بلکه پرده از این نیازها زمانی برداشته می‌شود که به گپ و گفتگوی مکرر با ایشان پرداخته و نیازهای ایشان را از خلال صحبت‌هایشان کشف کرد.

 به نظر شما یک نرم افزار کاربر محور چه ویژگی های دیگری به غیر از موارد فوق الذکر می تواند داشته باشد. نظرات خود را با ما در میان بگذارید.

0







  • جواد در تاریخ: 1394/09/14

    واقعا مقاله خوبی بود.ممنون

از طریق این فرم، می توانید بدون ثبت نام نظر دهید و یا اگر قبلا ثبت نام کرده اید، با ورود ناحیه ی کاربری می توانید علاوه بر ثبت نظر، به مدیریت نظرات خود نیز بپردازید.
(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)