مختصری از پیشینهٔ طراحی در سیلیکون‌ولی

مختصری از پیشینهٔ طراحی در سیلیکون‌ولی

در‌ میان شرکت‌های بزرگ فعال در زمینهٔ فناوری‌اطلاعات و استارتاپ‌ها، سیلیکون‌ولی (Silicon Valley) بیشترین توجه به طراحان را نسبت به هرجای دیگری دارد. بری کاتز (Barry Katz) استاد طراحی صنعتی و تعاملی دانشگاه هنر کالیفرنیا در کتاب جدید خود، پیشینهٔ دیزاین در سیلیکون‌ولی را مورد بحث و بررسی قرار داده است و به معرفی افراد مشهور و موفق در این زمینه، تغییرات تاریخ‌ساز و ایده‌هایی که سیلیکون‌ولی را تبدیل به بزرگ‌ترین مرکز طراحی جهان کرده است، پرداخته است که در ادامه به برخی از مهم‌ترین آن‌ها خواهیم پرداخت.

شروع طراحی در سیلیوکن‌ولی اما بدون استیو جابز
همه‌چیز به اول ماه آگوست 1951 برمی‌گردد، زمانی که یک طراح حرفه‌ای به‌نام کارل کلمنت (Carl Clement) که در رزومهٔ خود تجربهٔ طراحی صنعتی با شرکت HP را داشت، مفهوم طراحی به شکلی نوین با جمع‌آوری تیمی از طراحان شروع کرد.

متأسفانه شرکت HP که در آن زمان مملو از مهندسان، فیزیکدان‌ها و غیره بود، هیچ ایده‌ای برای استفاده از نبوغ و خلاقیت‌ افرادی همانند کارل نداشت، اما با این وجود او توانسته بود پس از شروع فعالیت خود به‌عنوان یک طراح ساده و کسی که مسئولیت ثبت جزئیات فنی و مشخصات ماشین‌آلات صنعتی را برعهده دارد، فرصت‌ را غنیمت شمرده و بتواند تیم طراحی کوچکی را در آن شرکت تشکیل دهد.

دانشگاه استنفورد و نقش غیرقابل انکار آن
در اواسط دههٔ 50 میلادی، جان آرنولد (John Arnold) از دانشگاه MIT به Stanford منتقل شد. او مهندسی خودآموخته و دارای پیشینه‌ای مرتبط با روانشناسی بود. آرنولد به دنبال از بین بردن مرزهای مشخص بین خلاقیت‌های هنری و نظم‌ دقیق و سخت‌گیرانهٔ مهندسی بود و از این دیدگاه با نام «مهندسی خلاقانه» یاد می کرد.

به نظر وی، برخی از روش‌های خلاقانهٔ مورد استفاده توسط هنرمندان می‌توانستند راه‌حلی برای مسائل مهندسی نیز باشند؛ در ادامه، دیدگاه وی به شکل‌گیری برنامهٔ طراحی محصول دانشگاه استنفورد منجر شد و توانست زمینه‌ساز جذب بسیاری از افرادی باشد که با وجود تجربیات فنی تخصصی و مهندسی خود، به‌دنبال کسب تجربه‌ای جدید و آمیخته با هنر خارج از مرزها و خطوط منظم علوم مهندسی بودند.

ورود استیو وارد
30 سال بعد، اتفاقی تاریخ‌ساز افتاد و آن زمانی بود که استیو جابز اعلام کرد در مقابل هر فرد علاقه‌مند به سخت‌افزار که می‌خواهد یک کامپیوتر را از مجموعه‌ای شامل کیت‌های الکترونیکی بسازد، هزار فرد علاقه‌مند به نرم‌افزار وجود دارد که تنها می‌خواهند یک کامپیوتر کامل را به‌صورت آماده از فروشگاه بخرند، دوشاخهٔ آن را به پریز برق بزنند و با آن کار کنند.

این صحبت با فروش کامپیوتر اپل 2 در جعبه‌های بسته‌بندی شده ادامه یافت و زمینه‌ساز سؤالات جدید دربارهٔ طراحی شد. آقای جابز اعتقاد داشت طراحی تنها محدود به جنبهٔ ظاهری نمی‌شود بلکه نحوهٔ کارکرد دیوایس نیز از اهمیت زیادی برخوردار است.

شکل‌گیری رقابت‌های سخت‌افزاری در سیلیکون‌ولی
به‌صورت کلی، مصرف‌کنندگان اغلب نمی‌توانند به تفاوت‌های جزئی فنی میان محصولاتی که دارای فناوری‌های مشابه هستند پی ببرند، در نتیجه رقابت در ایجاد تفاوت‌های محسوس در ظاهر و عملکرد اهمیت بیشتری می‌یابد و این امر منجر به افزایش اهمیت فاکتور طراحی در محصولات می‌شود.

به‌عنوان مثال، اکثر کاربران بین گوشی گلکسی شرکت سامسونگ و آیفون شرکت اپل از نظر طراحی و تجربه‌ٔکاربری تفاوت قائل می‌شوند نه چیپ‌ست حافظه و سرعت پردازش آن! زمانی که کامپیوترها به‌قدری کوچک می‌شوند که در جیب افراد قرار می‌گیرند و حتی آن‌ها را می‌پوشند، استانداردها دچار تغییر و تحولات بزرگی می‌شوند و تجربهٔ‌ کاربری اهمیتی دوچندان پیدا می‌کند.

کاربران نیازهای متفاوتی دارند؛ ممکن است بسیاری از موارد نظیر وزن و راحتی برای یک متخصص کامپیوتر قابل‌قبول‌تر باشد اما برای یک ورزشکار شرایط کاملا متفاوت است و این زمانی است که طراحی می تواند تفاوت‌های فاحشی ایجاد کند.

با پیشرفت تکنولوژی و شکستن انحصار استفاده از آن، این امکان برای طراحان فراهم شده است که بتوانند ارزش بیشتری به محصولات ببخشند و تجربه‌ٔ خوشایندی را برای کاربر پس از هربار استفاده از یک محصول فناورانه به یادگار بگذارند.

افزایش اهمیت طراحی با طراحی محصول
حقیقت این است که ما دیگر به طراحی محصولات به صورت تک‌بعدی نگاه نکرده و مفهوم طراحی شامل موارد بسیار بیشتری از طراحی ظاهری یک جعبه و بسته‌بندی آن می‌باشد.

هم‌اکنون، طراحی به‌معنی یک سیستم یکپارچه از محصول، و فراتر از یک شی‌ٔ ساده می‌باشد. به‌عنوان نمونه، زمانی که در گوگل گروه‌های کاری به‌صورت جداگانه روی گوگل مپ، سرویس سرچ و جیمیل فعالیت می‌کردند، بازخوردها و نتایج آن‌ها به‌صورت کاملاً دور از هم  و در جهاتی متفاوت به‌دست می‌آمد، تا این‌که هم‌بنیان‌گذار گوگل لری پیج (Larry Page) به این نکته پی برد که بهتر است همهٔ گروه‌ها به‌صورت مشترک مسیر را طی نمایند، و عاملی که می‌توانست بین این گروه‌ها با وجود فعالیت‌های متفاوت‌شان اشتراک ایجاد کند، طراحی بود.

تقلید از شرکت‌های فناوری توسط سایر تولیدکنندگان
شرکت‌هایی همانند اپل وجود دارند که به‌تنهایی محصول ارزشمندی مثل آیفون را به‌عنوان پرفروشترین محصول تاریخ در جهان تولید می‌کنند، و سایرین این سؤال را از خود می‌پرسند که «آن‌ها چه کاری انجام می‌دهند که ما باید دربارهٔ آن بیشتر بدانیم؟»

البته این مورد فقط محدود به اپل نیست و موفقیت تعداد زیادی از شرکت‌ها در سیلیکون‌ولی مثل گوگل، فیسبوک و ... که صنعتی نوین را شکل داده‌اند، به‌شدت وابسته به طراحان آن‌ها است. به همین ترتیب ارگان‌هایی نظیر بانک‌ها، سازمان‌های مشاوره مدیریتی و حتی شرکت‌های بیمه‌ای نیز که محصولی به‌معنای عام کالا برای مشتریان‌شان تولید نمی‌کنند، شروع به جذب افرادی نمودند که در زمینهٔ طراحی و تجربهٔ کاربری فعالیت می‌کنند.

این‌گونه بود که تفکرات وابسته به طراحی شکل گرفت و شرکت هایی مثل IBM و SAP شروع به استفاده از فرآیندهای ساختاری طراحی و تصاویر ذهنی و نگرش هستهٔ اصلی Design Thinking یا «تفکر طراحی» مورد استفاده طراحان نمودند، و امروزه نیز این مسیر ادامه یافته و طراحی بخشی غیرقابل انکار در موفقیت کسب‌و‌کارهای مختلف می‌باشد (برای آشنایی بیشتر با مفهوم تفکر طراحی، به مقالهٔ مفهوم Design Thinking چیست و چگونه می‌توان آن‌را پیاده‌سازی کرد؟ مراجعه نمایید.)

جذب طراحان توسط صنعت نوین Biotech (زیست‌فناوری)
امروزه فعالیت اکثر طراحانی که در زمینه‌های مرتبط با علوم پزشکی و درمانی مشغول می‌باشند محدود به طراحی بسته‌بندی تجهیزات و یا ابزارهای پزشکی می‌باشد، اما این فضا در حال تغییر است و شاهد افزایش اهمیت رویکردهای طراحی در زمینه‌های مرتبط با علوم درمانی و مراقبت از سلامتی نیز هستیم. 

منبع


علی فلاحی