API چیست و آیا به کار ما می‌آید؟

API چیست و آیا به کار ما می‌آید؟

API مخفف عبارت Application Programming Interface است و می‌توان آن را «رابط برنامه‌نویسی اپلیکیشن» ترجمه کرد (لازم به ذکر است که در برخی منابع فارسی آن را «رابط برنامهٔ کاربردی» نیز نامیده‌اند که کاملاً اشتباه است). بهتر است بدانیم که ساخت API از پایه کار بسیاری دشواری است چرا که مراحل پیچیده و بسیار تخصصی را شامل می‌شود؛ به همین دلیل، در این مقاله بیشتر سعی خواهیم داشت جنبهٔ کاربردی API را برای دولوپرهای تازه‌کار مورد بررسی قرار دهیم.

برای آنکه یک تصویر کلی از API داشته باشیم، می‌توان API را این گونه توصیف نمود که مجموعه‌ای از پروتکل‌ها است که به دیگر نرم‌افزارها امکان دسترسی به سرویس‌ها یا اطلاعات عرضه شده توسط شما را می‌دهد. به زبان ساده‌تر، برای آنکه یک نرم‌افزار بتواند به اطلاعات اپلکیشن شما دسترسی داشته باشد، آنها را تغییر دهد و دیگر کارهایی از این دست، به یک واسطه به نام API نیاز خواهد بود. عموماً APIها با توجه به برخی الگوها و استانداردهای شناخته شده‌ای در میان دولوپرها ساخته می‌شوند تا دیگر دولوپرها بتوانند به سادگی از آنها استفاده کنند و با توجه به تشخیص سازنده، می‌توانند رایگان و یا غیررایگان باشند.

در پاسخ به این سؤال که از کجا می‌توان API تهیه کرد؟، اجازه دهید برای آنکه بهتر با مفهوم API و نحوهٔ استفادهٔ آن آشنا شویم، از چند نمونه استفاده کنیم.

بیشتر سرویس‌های آنلاین مشهور: API بخش اصلی و مرکزی کمپانی‌هایی لینکداین، گوگل، فیسبوک، توییتر و همچنین بسیاری از دیگر غول‌های نرم‌ازاری هستند. تمامی این کمپانی‌ها، اطلاعات و سرویس‌های خود را توسط APIهای مختلف در اختیار دیگر شرکت‌ها و دولوپرها قرار می‌دهند تا در برنامه‌هایشان مورد استفاده قرار دهند. علاوه بر این، بسته به میزان کیفیت و مقدار دسترسی (Access) که شما درخواست می‌کنید، هزینهٔ استفاده از APIها نیز متغیر است (به طور معمول، پایین‌ترین سطح دسترسی با محدودترین امکانات به صورت رایگان عرضه می‌شوند).

سازمان‌های دولتی، مردمی و علمی: این قبیل سازمان‌ها در گذشته استفادهٔ چندانی از APIها نداشتند اما در سال‌های اخیر رشد چشمگیری در به‌کارگیری از APIها در میان آنان مشاهده می‌شود. سازمان‌های دولتی در سراسر جهان، اطلاعات خود را از طریق APIها در اختیار عموم قرار می‌دهند (البته برخی منتقدان دربارهٔ تأثیرگذاری و کاربرد این APIها و اطلاعات منتقل شده توسط آنها نظر چندان مثبتی ندارند، اما به هر حال این اقدام یک قدم کوچک در مسیری بزرگ محسوب می‌شود).  

حال این سؤال پیش می‌آید که اگر کمپانی و کسب‌وکار شما عمدتاً به صورت آنلاین مدیریت می‌شود و یا مربوط به سرویس‌های مردمی و شهری است، آیا باید از APIها بهره بگیرید؟ APIها برای کسب‌وکارهایی که بر پایهٔ دیتا فعالیت می‌کنند بسیار مفید بوده و حتی توصیه می‌شوند (برای پی بردن به اهمیت این موضوع، توصیه می‌کنیم به مقالهٔ داده‌ها: نفت خام عصر دانش مراجعه نمایید).

فرض کنید که شرکت شما دارای اطلاعات آماری و حقوقی زیادی است و می‌خواهید نتایج چند سالهٔ خود را با شرکا به اشتراک بگذارد. در این مواقع، با آرشیو کردن اطلاعات در یک دیتابیس و ارائهٔ API آن به همکاران خود می‌توانید به راحتی به ایشان اجازهٔ دسترسی به اطلاعات و استفاده از آنها را بدهید.

در پاسخ به این سؤال که چگونه می‌توان دیگران را به استفاده از API ترغیب کرد؟ شما را در ادامه به مشاهدهٔ برخی نکات مثبت و منفی API ارجاع می‌دهیم:

تبدیل رقبا به رفقا!
اگر شما در زمینهٔ کاری خود اولین کسی باشید که API مربوط به اطلاعات و داده‌ها را در اختیار دیگران می‌گذارد، پس قدرت و امکان اعمال آن API در محصولات رقبا را دارید. در واقع، بدین ترتیب آنها مجبور به همکاری با شما خواهند شد.

نتایج (مثبت) غیرمنتظره
در برخی مواقع، اگر به کاربران خود این امکان را بدهید که با API شما ابزار مخصوص خود را بسازند، با ابزارها و راه‌کارهایی آشنا خواهید شد که اگر خودتان قصد ساخت آنها را می‌داشتید اما به دلیل عدم وجود زمان و یا خلاقیت کافی، هرگز به آنها دست نمی‌یافتید.

نفوذ هرچه بیشتر در بازار
هر ۲ نکتهٔ بالا به شما این امکان را می‌دهند که با کمترین تلاش و سرمایه‌گذاری، به نفوذ بسیار بالایی در بازار دست پیدا کنید چرا که اگر از زیرساخت قدرتمند و API جامع برای استفاده از آن زیرساخت برخوردار باشید، دیگران به صورت خودکار به شما محتاج خواهند شد.

اعتمادسازی در میان کاربران
اعتماد کردن به مشتریان و ارائهٔ امکاناتی بیش از آنچه که یک محصول ساده به دست می‌دهد، می‌تواند در میان مشتریان یک حس اعتماد و وفاداری عمیق ایجاد کند و این موضوع می‌تواند برگ برندهٔ شما در مقایسه با رقبا باشد.

آیا واقعاً به API نیاز دارید؟
API همانند مبحث سرویس‌های کلود می‌مانند؛ خیلی‌ها صرفاً برای آنکه به‌روز باشند از آن استفاده می‌کنند بدون آنکه کاربرد صحیح آن را بدانند. اما آیا شما نیز باید این کار را بکنید؟ آیا نیازی به استفاده از API هست؟

در یک کلام، ساخت و مدیریت یک API تمام‌عیار نیازمند نیروی انسانی (دولوپر) و منابع (زیرساخت) قابل‌توجهی است؛ آیا در حال حاضر این موارد را در اختیار دارید؟ اگر همه چیز به درستی و با دقت پیش برود، APIها خطری امنیتی برای شما محسوب نمی‌شوند؛ اما هرچه راه‌های ارتباطی با اپلیکیشن خود را بیشتر کنید، راه‌های نفوذ به آن نیز افزایش یافته و از آنجایی که APIها به برخی از امکانات حساس دسترسی می‌دهند، در صورت استفادهٔ نادرست و بسته به کاربردشان، می‌توانند خسارت‌های زیادی به بار آورند.

برای حل این قبیل مشکلات چندین راه حل وجود دارد؛ دسترسی به API را توسط یک سیستم شناسایی کاربر قدرتمند حفاظت کنید، حتی اگر آن API را به رایگان ارائه می‌کنید. سعی کنید سرویس API خود را بر روی سروری جداگانه و متفاوت از دیتابیسی که به آن متصل می‌شود راه‌اندازی کنید. اگر به کاربران خود امکان اضافه کردن و یا ویرایش اطلاعات را می‌دهید، خود را برای مقابله با حملات SQL Injection نیز آماده کنید (برای آشنایی بیشتر با این نوع حملات، به مقالهٔ آشنایی با مفهوم SQL Injection در زبان PHP مراجعه نمایید). یکی دیگر از حملات سایبری خطرناک Denial of Service یا DoS نام دارد که راهکارهای حفاظتی برای مقابله با این حملات را هم حتماً باید رعایت کنید (برای کسب اطلاعات بیشتر، به مقالهٔ DDoS به زبان آدمیزاد! مراجعه نمایید).

به طور کلی، همانند هر پروژهٔ تخصصی و غیرتخصصی دیگری، پیش از شروع کار بسیار بادقت برنامه‌ریزی کنید. استراتژی، هدف نهایی و نقشهٔ راه خود را مشخص کنید. چه سرویسی را در اختیار کاربران خود می‌گذارید و چرا کاربران باید آن سرویس را بخرند؟

در این مقاله صرفاً ماهیت API را بررسی کردیم و به همین دلیل وارد جزئیات نحوهٔ پیاده‌سازی API نمی‌شویم اما یک قانون طلایی وجود دارد که باید همواره در گوشهٔ ذهن خود جایی برای آن در نظر بگیریم و آن هم اینکه «چرخ را دوباره اختراع نکن».

چه بخواهید API خود را بسازید و یا از سرویسی استفاده کنید که آن را برایتان بسازد، باید بدانید که طراحی و مدیریت APIها بر اساس استانداردهایی پیش می‌رود که باید آنها را رعایت نمود. این استانداردها به گونه‌ای وضع شده‌اند که برای کسانی که از API استفاده می‌کنند (دولوپرها)، آسان و قابل فهم باشند و تا حد ممکن از بروز نکات منفی ذکر شده در بالا جلوگیری می‌کنند.

در این مقاله تنها بخش بسیار کوچکی از ماجرای API را مورد بررسی قرار دادیم؛ امروزه APIها به یکی از تِرِندهای جهانی تبدیل شده‌اند و استفاده از آنها می‌تواند سرعت عملکرد شما و کاربران را بسیار افزایش دهد اما همان‌طور که پیش‌تر گفته شد، ابتدا بایستی به پاسخ این سؤال دست یابید که «آیا واقعاً به API نیازی دارید؟»

برای کسب اطلاعات بیشتر، می‌توانید به آموزش مفهوم API چیست؟ از دورهٔ آموزش برنامه‌نویسی در سکان آکادمی نیز مراجعه نمایید. حال نوبت به نظرات شما می‌رسد. در استفاده از APIهای مختلف چه تجربیاتی دارید؟ نظرات، دیدگاه‌ها و تجربیات خود را با ما و سایر کاربران سکان آکادمی به اشتراک بگذارید.