حقایقی جالب دربارهٔ لینوکس

حقایقی جالب دربارهٔ لینوکس

زمانی که طراح لینوکس، لینوس توروالدز (Linus Torvalds) اولین نسخه‌های کرنل لینوکس را می نوشت، به هیچ عنوان تصور نمی کرد که روزی این پروژهٔ اپن‌سورس به یکی از بزرگترین بازیگران در صنعت تکنولوژی جهانی تبدیل شود و جامعهٔ وسیعی از دولوپرها و برنامه‌نویسان را به خود جذب کند. کِرنل لینوکس، در همان حالت ابتدایی خود، چندان قابل‌استفاده و کارآمد نبود اما پس از مدتی، توسعه‌دهندگان Linux و GNU با همکاری یکدیگر توانستند بخش‌هایی از کامپونت‌های پروژهٔ گنو را با لینوکس ادغام کنند و بدین ترتیب، قدرتمندترین و پرطرفدار‌ترین‌ سیستم‌عامل رایگان و اپن‌سورس جهان یعنی گنو/لینوکس را تولید کنند.

اکنون پس از گذشت بیش از ۲ دهه از تولد لینوکس، این کرنل در اختیار تمام دولوپرهای جهان قرار دارد تا ایده‌ها و رؤیاهای خود را به کمک قدرت و امکانات بی‌پایان آن تحقق بخشند. به جرأت می‌توان گفت که کاربران لینوکسی جزو خلاق‌ترین و جسورترین دولوپرها هستند. اما لینوکس واقعاً تا چه حد قدرتمند است؟ میراث توروالدز تا چه حد توانسته در دنیای پیچیدهٔ امروز نفوذ کند؟ با سکان آکادمی همراه باشید تا حقایقی شگفت‌انگیز دربارهٔ لینوکس را در این مقاله مرور کنیم.

تشابه با سیستم‌عامل UNIX 
لینوکس برخلاف سیستم‌عامل یونیکس، رایگان و اپن‌سورس است. با این حال، لینوکس به‌دنبال جایگاه برند یونیکس نیست بلکه بسیاری از توزیع‌های لینوکسی ترجیح می‌دهند تا به‌خاطر حقوق و هزینه‌هایی که برای صدور گواهینامه نیاز است، با یونیکس یکی شناخته نشوند!

مبتکر لینوکس 
Linus Torvalds سازنده و طراح ارشد هستهٔ لینوکس است. در‌حال‌حاضر، وی مسئول هماهنگی بین دولوپرهای لینوکس است. نام سیستم‌عامل گنو/لینوکس نیز از همان هستهٔ لینوکس گرفته شده است که در اصل در سال 1991 توسط Linus Torvalds نوشته شده است. او در ابتدا قصد داشته تا هسته‌ای را که توسعه داده Freax نام‌گذاری کند. آقای توروالدز مالک مارک‌تجاری لینوکس است و هرگونه استفاده از این نام توسط سازمان‌های غیرانتفاعی را تحت‌نظر دارد.

اطلاعات بیشتر در مورد کدهای هسته لینوکس 
حدود 2% کدهای لینوکس توسط لینوس توروالدز نوشته شده است و لینوکسی که امروزه در دسترس همگان قرار گرفته، سهمی از هزاران دولوپر در سراسر دنیا دارد. آقای توروالدز کدهای جدید هستهٔ استاندارد لینوکس را در وب‌سایت kernel.org قرار داده سپس توزیع‌های دیگر لینوکس باتوجه به نیاز کاربرانشان، هسته اصلی را دستخوش تغییر می‌سازند.

لوگوی لینوکس 
Tux (همان پنگوئن در لوگوی لینوکس) با استقبال گستردهٔ جامعهٔ لینوکس به‌عنوان علامت رسمی هستهٔ لینوکس انتخاب شده است.

اطلاعات بیشتر دربارهٔ کپی‌رایت 
هستهٔ لینوکس، خدمات گنو و نرم‌افزارها تحت مجوز GPL محفوظ است. GPL اطمینان حاصل می‌کند که هرکس که بخواهد توزیعی از لینوکس ایجاد کند باید سورس‌کد -و هرگونه تغییرات آن‌را- تحت شرایط مشابهی در دسترس کاربرانش قرار دهد. با این حال، نرم‌افزارهای دیگر همراه با توزیع لینوکس ممکن است با هر لایسنس اپن‌سورسی مانند BSD یا MIT ارائه شوند.

زبان برنامه‌نویسی و ابزارهای مورد استفاده برای نوشتن هستهٔ لینوکس
لینوکس با زبان C و بااستفاده از مجموعه کامپایلر GNU/GCC نوشته شده است. تعداد کمی از بخش‌های کد هم با زبان اسمبلی نوشته شده است. با این حال، شما می‌توانید از بسیاری زبان‌های برنامه‌نویسی دیگر مثل پرل، پایتون و ... برای مدیریت سیستم لینوکس استفاده کنید.

قابلیت جابجایی
هستهٔ لینوکس قابل اجرا بر روی انواع سخت‌افزارها از جمله تلفن‌های همراه، کامپیوترهای قابل‌حمل، سرورهای پردازنده مرکزی، ابرکامپیوترها، کامپیوترهای دسکتاپ و بسیاری از دیگر دیوایس‌های کوچک است. سیستم‌عامل گنو/لینوکس در‌حال‌حاضر یکی از گسترده‌ترین سیستم‌عامل‌های به کارگرفته شده در سراسر دنیا است.

پذیرش لینوکس
درحال‌حاضر، لینوکس به‌سرعت درحال پیشرفت است و توسط بسیاری از کاربران در تمام نقاط جهان پذیرفته شده است. بازار لینوکس نیز خیلی سریع رشد کرده و درآمد حاصل از کامپیوترهای رومیزی، سرورها و نرم‌افزارهای درحال اجرا در سال 2008 به بیش از 35.7 میلیون دلار رسیده که امروزه به‌مراتب بیش از آن است. لینوکس توسط سیستم‌های آموزشی، صنعت و تجارت، مصارف خانگی، سازمان‌ها، شرکت‌ها و دولت‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

توجه داشته باشید که سهم بازار لینوکس از کمتر از 1٪ به حدود 2٪ رسیده است و سیستم‌عامل مایکروسافت یعنی ویندوز 88% سهم بازار را در دست دارد. با این حال، لینوکس بیشترین سهم در بین سرورها، و ابزارهای به‌اصطلاح امبدد را دارا است.

رابط گرافیکی کاربری
تعداد زیادی از محیط‌های دسکتاپ در‌حال‌حاضر در دسترس هستند از جمله GNOME و KDE که بیشترین استفاده را دارند.

ترمینال
تعدادی رابط کاربری کامندلاینی نیز در دسترس هستند که از جملهٔ مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به BASH اشاره کرد که به‌طور گسترده استفاده می‌شود. 

پشتیبانی 
لینوکس بیشتر توسط جامعهٔ خود و از طریق انجمن‌های آنلاین و میلینگ‌ لیست‌ها پشتیبانی می‌شود. شرکت‌هایی مثل Red Hat ،Canonical ،Novell و دیگر توزیع‌کنندگان پشتیبانی تلفنی هم دارند.

مستندات و آموزش‌ها
مقدار زیادی از اطلاعات در این‌باره درقالب وبلاگ‌ها، آموزش‌ها، ویکی‌ها یا کتاب‌ها موجود است. همچنین گواهینامه‌های آموزش آن توسط مؤسسات حرفه‌ای لینوکس و برخی توزیع‌کنندگان سیستم‌عامل گنو/لینوکس ارائه می‌شود. برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینهٔ آموزش لینوکس در ایران، می توانید به «خانهٔ لینوکس ایران» مراجعه نمایید (علاوه‌بر این، جهت شروع آموزش مقدماتی گنو/لینوکس، می‌توانید به دورهٔ آموزش آنلاین و رایگان لینوکس در سکان آکادمی نیز مراجعه نمایید).

حجم اولین کرنل لینوکس
پس از آن‌که توروالدز پروژهٔ شخصی خودش را شروع کرد، اولین کِرنل لینوکس تنها 65 کیلوبایت از حافظهٔ کامپیوترش را اشغال می‌کرد. امروزه، حتی یک کِرنل لینوکس معمولی نیز از حداقل 10 میلیون خط کد تشکیل شده است که به‌هیچ عنوان با اولین نسخهٔ لینوکس قابل مقایسه نیست!

استفادهٔ بازار بورس نیویورک از لینوکس
یکی از مهمترین بازارهای بورس جهانی یعنی بازار بورس نیویورک از سیستم‌های لینوکسی استفاده می‌کند. لینوکس به کمک قدرت پردازش سریع خود، توانسته از مرزهای پیشین یونیکس نیز فراتر برود.

سرعت بالای پیشرفت کرنل لینوکس
در سال 2015، نسخهٔ 3.18 کِرنل لینوکس دارای سورس‌کدی با بیش از 18 میلیون خط کد بود. سرعت پیشرفت و توسعهٔ لینوکس به قدری بالا است که هیچ سیستم‌عامل دیگری را نمی‌توان با آن مقایسه نمود. تعداد تغییرات و به‌روزرسانی‌هایی که در هر ساعت در کِرنل لینوکس ایجاد می‌شود، به‌طور میانگین 7.71 تغییر است که بدین ترتیب درعرض تنها ۱ هفته، کِرنل لینوکس 1300 بار آپدیت می‌شود.

استفادهٔ وزارت دفاع ایالات متحده از لینوکس
وزارت دفاع ایالات متحده به‌طور گسترده از لینوکس و توزیع‌های مختلف آن در تشکیلات نظامی خود استفاده می‌کند. اکثر زیردریایی‌های هسته‌ای آمریکا از توزیع RedHat لینوکس استفاده می‌کنند.

استفادهٔ گوگل، آمازون، فیسبوک و ... از لینوکس
غول‌های تکنولوژی هم به وفور از لینوکس در سیستم‌های خود بهره می‌گیرند. گوگل، آمازون و فیسبوک و دیگر بزرگان سیلیکون‌ولی برای ارائهٔ سرویس‌های اینترنتی و کلود خود، لینوکس را به‌عنوان اولین -و البته برترین- انتخاب خود درنظر می‌گیرند.

استفاده از لینوکس در لابراتورهای CERN
شتاب‌دهندهٔ ذره‌ای در CERN، از توزیع خاصی از لینوکس به‌نام Scientific Linux استفاده می‌کند که برپایهٔ توزیع RedHat بوده و همچون خود گنو/لینوکس، یک سیستم‌عامل کاملاً رایگان و اپن‌سورس است (سرن یا سازمان اروپایی پژوهش‌های هسته‌ای بزرگ‌ترین آزمایشگاه فیزیک هسته‌ای دنیا است که در سال ۱۹۵۴ در شهر ژنو در کشور سوئیس تأسیس شد).

کنترل قطارهای فوق پرسرعت در ژاپن
علاوه‌بر سیستم‌های امنیتی و علمی، لینوکس در مدیریت و کنترل قطارهای فوق پرسرعت ژاپن نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. در ضمن، کمپانی‌های خودروسازی همچون تویوتا نیز برای سیستم‌های سرگرمی و مالتی‌مدیا درون خودروها (IVI) نیز از لینوکس بهره می‌گیرند.

تکیهٔ ابرکامپیوترها بر لینوکس
از میان 500 اَبَرکامپیوتر برتر جهان، 485 عدد از آن‌ها از لینوکس و یا توزیع‌های مختلف آن استفاده می‌کنند. تعجبی ندارد که لینوکس را به‌نام پادشاه اَبَر پردازشی می‌نامند (برای کسب اطلاعات بیشتر، به مقالهٔ از ۵۰۰ ابرکامپیوتر جهان، ۴۹۸ عدد از لینوکس استفاده می‌کنند! مراجعه نمایید).

اندروید هم مبتنی بر لینوکس است
حتی بهترین سیستم‌عامل‌های اسمارتفون‌های دنیا (اندروید، میمو) هم برپایهٔ کِرنل لینوکس طراحی شده‌اند. لینوکس به‌قدری انعطاف‌پذیر است که شما حتی می‌توانید سیستم‌عامل موبایل اوبونتو را در حالت پنجره‌ای و با اندازهٔ تغییرپذیر اجرا کنید؛ کاری که در سیستم‌عامل‌های موبایل دیگر تقریباً ناممکن است.

جایگاه لینوکس در هالیوود
اگر تصور می‌کنید که کاربردهای لینوکس تنها به برنامه‌نویسی و سرور محدود می‌شود، کاملاً در اشتباه هستید. لینوکس در دنیای هالیوود نیز جایگاه ویژه‌ای دارد؛ افکت‌های گرافیکی فیلم‌هایی مانند Titanic و Avatar بر روی نرم‌افزارهای سه‌بعدی بر روی پلتفرم لینوکس ایجاد شده‌اند.

حقایقی که در بالا بدان‌ها اشاره شد، تنها بخشی از توانایی‌های پایان‌ناپذیر لینوکس هستند. تعجبی ندارد که این سیستم‌عامل توانسته طرفداران و توسعه‌دهندگان بی‌شماری را به خود جذب کند چراکه با در اختیار داشتن لینوکس، تنها سد روبه‌روی شما، مرزهای خلاقیت‌تان خواهد بود.